سايه و نماز : از راههاى شناخت زمان زوال ( وقت نمازظهر ) شروع سايهء شاخص ( - - - ) شاخص ) به سمت افزايش پس از كاهش و يا از بين رفتن آن است . 1
به قول مشهور ، وقت فضيلت نماز ظهر از اول زوال تا رسيدن سايهء شاخص به اندازهء آن است و وقت فضيلت نماز عصر از زمان رسيدن سايهء شاخص به اندازهء آن تا زمان رسيدن سايه به اندازهء دو برابر شاخص است . 2 همچنين بنابر قول مشهور ، وقت نماز جمعه ( - - - ) نماز جمعه ) از زوال تا رسيدن سايهء شاخص به اندازهء آن است . 3
بنابر اشهر ، بلكه مشهور ، وقت نافلهء ظهر از زوال تا رسيدن سايهء شاخص به اندازهء دو قدم ( دو هفتم شاخص ) و نافلهء عصر از زوال تا رسيدن سايهء شاخص به اندازهء چهار قدم ( چهار هفتم شاخص ) است 4 ( - - - ) نماز نافله ) .
سايه و اعتكاف : اعتكاف كننده در مدت اعتكاف نبايد از مسجد خارج شود ، مگر در موارد ضرورت . در صورت خروج از روى ضرورت ، نبايد زير سايه بان بايستد يا بنشيند . در جواز راه رفتن زير سايه بان اختلاف است 5 ( - - - ) اعتكاف ) .
سايه و حج : بنابر قول مشهور ، بر مرد محرم زير سايه بان قرار گرفتن ، مانند ماشين سقف دار و چتر در حال حركت به سوى يكى از منازل ، همچون مكه ، عرفات ، مشعر و منى ، حرام و موجب كفّاره است ، مگر آنكه از روى ضرورت و عذر باشد . بر اين قول ادعاى اجماع شده است ؛ 6 ليكن در اينكه اين حكم اختصاص به سواره دارد يا شامل پياده نيز مىشود ، و نيز در اينكه اختصاص به سايه بان متحرك - همچون دو مثال ياد شده - دارد يا شامل سايه بان ثابت ، همچون درخت و تونل نيز مىگردد و نيز در اينكه حرمت اختصاص به سايه بان بالاى سر دارد يا شامل سايه بان سمت چپ يا راست نيز مىشود ، اختلاف است . 7
استتار از نور خورشيد با دستها بر محرم جايز است ؛ 8 چنان كه زير سايه بان حركت كردن براى زن و كودك محرم و نيز مرد معذور ، همچون بيمار اشكال ندارد ؛ هرچند در فرض آخر ، بر او واجب است كفّاره بدهد . 9
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 359
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٥٩