2 . ساعت نجومى : ساعت نجومى به دو نوع ؛ ساعت مستوى [ مستقيم ؛ معتدل ] و معوج تقسيم مىشود . مراد از ساعت مستوى يك بيست و چهارم از مجموع 24 ساعت شبانه روز است . و مراد از ساعت معوج يك دوازدهم ساعات شب يا روز است ، كه هر كدام جدا گانه به دوازده بخش تقسيم مىشود كه هر بخش يك ساعت محسوب مىگردد . البته در روزها و شبهاى غير معتدل كه اوج آن در اوائل تابستان و زمستان خواهد بود ، ساعت معوج با مستوى تفاوت مىكند . به عنوان مثال ، در شبهاى بلند و روزهاى كوتاه ، يك ساعت معوج شب از ساعت مستوى آن بيشتر و يك ساعت معوج روز از ساعت مستوى آن كمتر خواهد بود . 1 عنوان ياد شده در روايات و به مناسبت در كلمات فقها به كار رفته است .
عنوان ساعت ، گاه در روايات بر ساعت عرفى ؛ يعنى بخشى كوتاه از شب يا روز كه اختصاص به حكم يا حالتى دارد ، اطلاق شده است . 2 مانند اينكه در روايتى بر بين طلوع سپيدهء صبح و طلوع خورشيد و نيز بين مغرب و عشا ، ساعت اطلاق شده است ( - - - ) ساعت غفلت ) . يا در روايتى ديگر ، در ازدواج موقت تعيين زمان به يك يا دو ساعت صحيح دانسته نشده كه فقها آن را به ساعت عرفى - كه مدت زمان آن معلوم نيست - حمل كردهاند . بنابر اين ، چنانچه زمان آن با ساعت متداول امروزى كه دقيق و منضبط است تعيين شود ، عقد صحيح خواهد بود . 3
در روايات ، ساعت به ساعت نجومى و تقسيم شبانه روز به 24 ساعت نيز اطلاق شده است ، از جمله از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه ساعات هر يك از شب و روز دوازده ساعت و بهترين ساعت شبانه روز ، اوقات نماز است . 4 به گفته برخى ، مراد از ساعت در اين روايت بر حسب ظاهر ، ساعت نجومى معوج است . 5
( - - - ) زمان ) ( - - - ) وقت )
1 . لغت نامهء دهخدا * 2 . بحار الأنوار 89 / 173 ؛ الحدائق الناضرة 10 / 138 ؛ مستند الشيعة 6 / 123 * 3 . مرآة العقول 12 / 190 ؛ ملاذ الأخيار 12 / 61 ؛ وسائل الشيعة 21 / 58 ؛ جواهر الكلام 30 / 177 * 4 . الخصال / 488 ؛ وسائل الشيعة 7 / 66 * 5 . بحار الأنوار 89 / 173 و 82 / 259 .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 350
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٥٠