عبادات ، همچون طهارت ، صلات ، صوم و حج و غير عبادات ، از قبيل نذر و قسم سخن گفتهاند .
جايگاه زمان : جايگاه زمان در شريعت مقدس متفاوت است . زمان گاه وقت اداى فرايضى قرار گرفته است ، مانند اوقات معينى كه براى اداى نمازهاى يوميه قرار داده شده است ( - - - ) وقت ) يا ماههاى حج ( - - - ) ماههاى حج ) كه ظرف به جا آوردن مناسك حج قرار داده شده است . و گاه شرط ركنى برخى عبادات واقع شده است ، مانند روزه كه به جا آوردن آن در روز شرط ركنى آن است . چنان كه زمانهايى خاص همچون ماههاى رجب ، شعبان ، رمضان و روزهاى عيد غدير ، فطر و قربان و جمعه و عرفه از شرافت و فضيلت خاصى برخوردار و به اعمال و عباداتى چون غسل ، نماز ، روزه ، دعا و صدقه دادن اختصاص يافتهاند و ارتكاب گناه در آنها موجب افزايش عقوبت است . همچنين ديه در ماههاى حرام ( - - - ) ماههاى حرام ) افزايش مىيابد ( - - - ) ديات ) .
زمان و عبادات : تكاليف عبادى به لحاظ محدود بودن زمان به جا آوردن آنهاو محدود نبودن ، به موقت و مطلق تقسيم مىشوند . عبادتهاى موقت ، تنها در ظرف زمانى تعيين شده از سوى شارع مقدس به جا آورده مىشوند ، مانند نمازهاى پنج گانهء شبانه روز . اين نوع عبادات دو گونهاند : زيرا وقتى كه براى به جا آوردن آنها تعيين شده يا موسّع است يا مضيّق . موسّع بدين معنا است كه مدت زمان تعيين شده بيش از مقدار وقتى است كه عبادت بدان نياز دارد و در نتيجه انجام دادن عملى ديگر از جنس آن در آن وقت ، امكانپذير است ، مانند اوقات نمازهاى يوميّه كه مكلّف فرصت خواندن نماز مستحب و قضا را نيز در آن اوقات دارد . مضيّق بدين معنا است كه وقت تعيين شده تنها به مقدار به جا آوردن همان عبادت است و گزاردن عبادتى ديگر از همان سنخ در آن زمان امكانپذير نيست ، مانند ماه رمضان كه در روز آن تنها گرفتن روزهء ماه رمضان امكانپذير است نه روزهاى ديگر .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 265
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٦٥