تغليظ در قسم : براى حاكم شرع ، تغليظ در سوگند دادن مستحب است . از جمله اسباب تغليظ ، سوگند دادن در زمان شريف ، همچون ماه رمضان است 21 ( - - - ) تغليظ ) .
1 . الإقبال 1 / 31 - 33 ؛ بحار الأنوار 58 / 376 ؛ جواهر الكلام 5 / 25 * 2 . مدارك الأحكام 6 / 15 - 16 * 3 . وسائل الشيعة 10 / 319 * 4 . بقره / 185 * 5 . الكافى ( كلينى ) 4 / 67 * 6 . 66 - 67 * 7 . وسائل الشيعة 10 / 268 - 274 * 8 . الإقبال 1 / 33 - 35 * 9 . وسائل الشيعة 10 / 261 - 268 * 10 . الحدائق الناضرة 13 / 270 - 271 ؛ مصباح الهدى 8 / 384 * 11 . وسائل الشيعة 10 / 301 * 12 . 303 و 350 * 13 . 321 - 327 * 14 . 137 * 15 . 349 * 16 . جواهر الكلام 5 / 24 - 26 * 17 . 12 / 182 - 190 * 18 . وسائل الشيعة 10 / 319 ؛ الحدائق الناضرة 13 / 13 - 14 * 19 . كشف الغطاء 4 / 17 ؛ الحدائق الناضرة 13 / 162 * 20 . جواهر الكلام 41 / 373 - 374 * 21 . 40 / 230 - 231 .
رمق
رَمَق باقى ماندهء جان در بدن .
رمق عبارت است از باقى ماندهء نيروى حيات در تن جاندار . برخى لغويان ، آن را به آخرين نيروى زندگى ، باقى مانده در تن كسى تعريف كردهاند . 1 سد رمق عبارت است از حفظ اين نيرو در بدن . از آن در بابهاى طهارت ، صوم ، حج ، ظهار ، ايلاء ، اطعمه و اشربه ، حدود و تعزيرات سخن گفتهاند .
طهارت : شهيد - باشرايطى - بدون غسل و كفن ، پس از نماز گزاردن بر جنازهء او با لباسهايش دفن مىگردد . يكى از شرايط ، كشته شدن در ميدان نبرد قبل از پايان جنگ است . بنابر اين ، رزمندهء مجروحى كه همرزمان وى پس از پايان جنگ به او دسترسى يافتهاند در حالى كه هنوز رمق داشته ، چنانچه پس از اين به شهادت برسد ، احكام ياد شده بر او جارى نمىشود ؛ بلكه برخى گفتهاند : حتى در صورتى كه قبل از پايان جنگ ، مسلمانان وى را بيابند در حالى كه رمق داشته باشد ، احكام شهيد بر وى مترتب نمىگردد 2 ( - - - ) شهيد ) .
صوم : اگر تشنگى - به غيرسبب بيمارى - بر روزه دار غلبه كند ؛ به حدّى كه بيم هلاكت وى رود يا بترسد آسيبى جدّى به او برسد و يا برايش حرجى و غير قابل تحمّل باشد ، نوشيدن آب در حدّ ضرورت و سد رمق بر او جايز ،