نرويد - قائل به پرداخت يك شتر نر ( بعير ) براى هر دندان شدهاند . « 13 »
بنابر تصريح برخى ، در شكستن دندان نيز قصاص ثابت است . « 14 »
بنابر مشهور در قصاص دندان ، علاوه بر همسانى نوع دندان ، همسانى محلّ دندانها نيز شرط است . بنابر اين ، با آسيب ديدگى دندان ثناياى بالا ، دندان ثناياى پايين جانى قصاص نمىشود ؛ چنان كه دندان آسيا در برابر دندان ثنايا قصاص نمىشود . « 15 » برخى ، تساوى در محل را شرط ندانستهاند . « 16 » بنابر اين دندان ثناياى پايين در برابر دندان ثناياى بالا قصاص مىشود .
ديات : از بين بردن همهء دندانها موجب ديهء كامل است كه بر 28 دندان تقسيم مىشود . « 17 » در صورت كمتر بودن دندان كسى از 28 دندان ، در ازاى هر دندان از مجموع ديه نيز كم مىشود . « 18 »
ديهء دوازده دندان جلو ، اعم از بالا و پايين ( چهار دندان ثنايا ، چهار دندان رباعى و چهار دندان نيش ) ششصد دينار ؛ يعنى هر كدام پنجاه دينار است ؛ ليكن ديهء شانزده دندان عقب ، اعم از بالا و پايين ( چهار دندان ضحك و دوازده دندان آسيا ) چهارصد دينار است ، يعنى هر دندان 25 دينار . در تعلّق ديه به دندانها ، سفيد يا سياه و يا زرد بودن آنها تأثيرى ندارد . « 19 »
بر دندان زايد در صورتى كه همراه دندان اصلى از بين برود ، ديه تعلّق نمىگيرد ؛ امّا اگر جدا گانه آسيب ببيند ، آيا ديه ثابت مىشود - و ديهء آن يك سوم ديهء دندان اصلى است - يا ارش ؟ مسئله اختلافى است . قول نخست منسوب به مشهور است . برخى در هر دو صورت ( خواه به تنهايى كنده شود يا همراه دندان اصلى ) قائل به ثبوت ارش شدهاند . برخى نيز حتّى ارش را ثابت ندانستهاند . « 20 »
ديهء دندانى كه بر اثر جنايت سياه شده ولى نيفتاده ، دو سوم ديهء همان دندان است . « 21 » همچنين بنابر مشهور ، ديهء دندانى كه لق شده نيز همين مقدار است . برخى در اين فرض قائل به ارش شدهاند . « 22 »
در جنايت بر دندان شيرى ، در صورتى كه با گذشت زمان متعارف ، دندان جديد نرويد ، ديه ، و با روييدن دندان جديد ، تنها
هامش
( 13 ) 389 - 393 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 548 ؛ تكملة منهاج الصالحين / 92 .
( 14 ) جواهر الكلام 42 / 386 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 547 .
( 15 ) جواهر الكلام 42 / 395 .
( 16 ) مبانى تكملة المنهاج 2 / 172 - 173 .
( 17 ) . جواهر الكلام 43 / 229 - 232 .
( 18 ) 235 .
( 19 ) 231 - 233 .
( 20 ) 233 - 235 .
( 21 ) 235 .
( 22 ) 239 ؛ مبانى تكملة المنهاج 2 / 376 .