باران يا كاهش بارش از زمين چيزى نرويد ، در نتيجه كم يا بى و يا نايابى غلّات و در نهايت قحطى و يا گرانى پيش آيد . از اين عنوان به مناسبت در بابهاى صلات ، تجارت و حدود سخن گفته شده است .
منشأ خشكسالى : در روايات ، شيوع و گسترش معصيت در ميان مردم ، ناسپاسى در برابر نعمتهاى الهى ، ظلم و بيدادگرى ، كم فروشى ، خوددارى از اداى زكات ، قضاوت و فتواى به ناحق و ترك امر به معروف و نهى از منكر ، از اسباب بروز خشكسالى ذكر شده است .
وظايف مردم هنگام خشكسالى : التجا و پناه بردن به خدا و دعا براى رفع خشكسالى و آمدن باران مستحب است . « 1 » در قرآن كريم ، توبه و استغفار از عوامل مؤثر در رفع خشكسالى و نزول باران ذكر شده است . « 2 » همچنين طلب باران از سوى افراد غير مبتلا به خشكسالى با دعا و مانند آن براى كسانى كه گرفتار قحطى و خشكسالى شدهاند « 3 » و نيز خواندن نماز استسقا ( - - ) نماز باران ) هنگام خشكسالى مستحب است . « 4 »
سرقت هنگام خشكسالى : دزديدن مواد غذايى در زمان قحطى و خشكسالى در صورت اضطرار و نياز شديد ، موجب ثبوت حدّ سرقت نمىگردد ( - - ) سرقت ) .
برخى تعميم حكم ياد شده به سرقت غير مواد غذايى را خالى از اشكال ندانستهاند . « 5 »
خشكى
خشكى : حالت خشك ، مقابل ترى / مقابل دريا .
از آن به معناى اوّل در بابهاى طهارت ، صلات ، زكات ، حج ، و اطعمه و اشربه سخن گفتهاند .
در اينكه خشك بودن زمين از شرايط پاك كنندگى آن است يا نه ، اختلاف است . « 1 »
در پاك شدن كف پا و ته كفشِ نجس به وسيلهء زمين ، تر بودن آنها شرط نيست ؛ بلكه اگر خشك هم باشند ، در صورت زوال عين نجاست ، با راه رفتن روى زمين پاك مىشوند . « 2 »
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 12 / 127 - 130 .
( 2 ) 130 ؛ هود / 52 .
( 3 ) جواهر الكلام 12 / 153 .
( 4 ) 127 - 153 .
( 5 ) 41 / 507 - 509 ؛ تحريرالوسيلة 2 / 486 .
1 جواهر الكلام 6 / 309 .
2 توضيح المسائل مراجع 1 / 116 م 186 .