و در صورت جلوگيرى از بازگشت به آب مىميرد و به آن سگ آبى نيز گويند و دو نوع است . « 5 »
برخى ، خز را همان « قُنْدس » دانستهاند . « 6 » سپس در تعريف قندس اختلاف كردهاند . بعضى قندس را به حيوانى دريايى تعريف كردهاند با دمى كلفت و رنگى سرخ . « 7 » از شهيد اوّل نقل شده كه ايشان از برخى كسانى كه زياد سفر مىكردهاند شنيده كه قندس دو گونه است :
يكى داراى الْيَه ( دنبه و سرين ) و ديگرى داراى دم . اوّلى خز و دومى سگ آبى است . « 8 »
برخى گفتهاند : ممكن است خز مفهومى عام باشد ، داراى مصاديق متعدد ، همچون قندس و سگ آبى . « 9 »
دربارهء خز ، اختلاف ديگرى نيز وجود دارد و آن اينكه آيا خز امروزى همان خز عصر صدور روايات است تا مشمول احكام آن قرار گيرد يا با آن تفاوت دارد ؟
بعضى گفتهاند : خز معروف امروزى در خشكى زندگى مىكند و حياتش وابسته به آب نيست ؛ همچنين كرك آن در حدّى نيست كه از آن لباس تهيّه شود ؛ از اين رو ، جريان حكم خز بر آن محلّ اشكال است . « 10 » در مقابل ، برخى حكم خز عصر صدور روايات را بر خز زمان خود جارى دانستهاند . « 11 » از احكام آن در باب صلات و اطعمه و اشربه سخن گفتهاند .
خز از حرام گوشتان است ؛ « 12 » هرچند برخى آن نوع از خز را كه دندان نيش ندارد ، حلال گوشت شمردهاند ؛ « 13 » ليكن بنابر قول به حرام گوشت بودن آن نماز خواندن در لباسى كه از كرك آن تهيّه شده ، صحيح است ، به شرط آنكه با كرك خرگوش ، روباه و غير آن از حرام گوشتان آميخته نباشد . « 14 »
در اينكه نماز گزاردن در لباس تهيّه شده از پوست خز صحيح است يا نه ، اختلاف است . قول اوّل مشهور بين متأخران است . « 15 » بنابر قول به جواز ، در اينكه جواز آن مشروط به اين است كه تذكيه ( - - ) تذكيه ) شده باشد يا نه اختلاف است . هرچند جواز نمازگزاردن در كرك آن مشروط به تذكيه نيست . « 16 »
البته اختلاف ياد شده در فرضى است كه خز مانند ماهى داراى خون جهنده
هامش
( 5 ) الحدائق الناضرة 7 / 66 - 68 .
( 6 ) كتاب السرائر 3 / 102 - 103 .
( 7 ) مفاتيح الشرائع 1 / 109 .
( 8 ) كشف اللثام 3 / 191 .
( 9 ) جواهر الكلام 8 / 94 .
( 10 ) بحار الانوار 83 / 220 ؛ الحدائق الناضرة 7 / 67 - 68 .
( 11 ) مستند الشيعة 4 / 325 ؛ جواهر الكلام 8 / 91 .
( 12 ) جواهر الكلام 36 / 297 .
( 13 ) الحدائق الناضرة 7 / 66 - 67 .
( 14 ) جواهر الكلام 8 / 86 .
( 15 ) الحدائق الناضرة 7 / 60 .
( 16 ) مفتاح الكرامة 3 / 228 - 229 ؛ الحدائق الناضرة 7 / 55 - 57 ؛ جواهر الكلام 8 / 63 - 64 .