جاهل مقصّر
جاهل مُقَصِّر : جاهل غير معذور ( - - ) جهل ) .
جاهليت
جاهليّت : روزگار عرب پيش از اسلام .
عنوان جاهليّت به مقطعى از تاريخ عرب ( حدود دو قرن ) پيش از ظهور اسلام و بعثت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله - كه بت پرستى و نيز جهل و خرافه گرايى از شاخصههاى بارز آن به شمار مىرود - اطلاق مىگردد و از آن به مناسبت در برخى ابواب فقه سخن رفته است .
قرآن كريم چهار بار واژهء جاهليّت را با نگرش منفى به كار برده و از آن با گمان جاهلى ، « 1 » حكم جاهلى ، « 2 » خود نمايى جاهلى « 3 » و حميّت و عصبيّت جاهلى « 4 » تعبير كرده است . علاوه بر آن ، به برخى سنن و رسوم جاهلى اشاره و امّت اسلامى را از آنها بر حذر داشته است ، از جمله :
جابه جا كردن ماههاى حرام « 5 » ( - - ) نَسىء ) ، ربا خوارى ، « 6 » قمار بازى ، شراب خوارى ، استقسام به ازلام « 7 » ( - - ) ازلام ) ، مقدّس دانستن بعضى حيوانات يا وقف آنها از قبيل بَحيره ( - - ) بحيره ) ، وَصيله ( - - ) وصيله ) و حام « 8 » ( - - ) حام ) ، ظِهار به گونهاى كه حرمت ابدى درپى داشته باشد ، « 9 » محروم كردن زنان از ارث ، « 10 » كشتن فرزندان از بيم فقر ، « 11 » زنده به گور كردن دختران « 12 » و فرزند خوانده را بسان فرزند واقعى دانستن . « 13 »
در روايات نيز به برخى اعمال جاهلى اشاره و از آنها نهى شده است ، از جمله :
غذا خوردن نزد صاحبان مصيبت و عزا ، « 14 » بيع حصاة ( - - ) بيع حصاة ) ، بيع ملامسه ( - - ) بيع ملامسه ) بيع منابذه « 15 » ( - - ) بيع منابذه ) و نكاح شغار « 16 » ( - - ) شغار ) .
جايز
- - ) جواز
هامش
( 1 ) آل عمران / 154 .
( 2 ) مائده / 50 .
( 3 ) احزاب / 33 .
( 4 ) فتح / 26 .
( 5 ) توبه / 37 ؛ منتهى المطلب 9 / 12 .
( 6 ) بقره / 275 ؛ جواهر الكلام 23 / 403
( 7 ) مائده / 90 .
( 8 ) 103 .
( 9 ) مجادله / 2 .
( 10 ) جواهر الكلام 39 / 102 .
( 11 ) انعام / 151 ؛ اسراء / 31 .
( 12 ) تكوير / 8 .
( 13 ) احزاب / 4 ؛ جواهر الكلام 16 / 99 .
( 14 ) العروةالوثقى 2 / 124 - 125 ؛ الحدائق الناضرة 4 / 161 .
( 15 ) كتاب المكاسب 4 / 182 .
( 16 ) الحدائق الناضرة 24 / 99 .