مكلّف را ملزم به ترك مفاد آن مىداند ؛ چه اينكه اين الزام مقتضاى مقام مولائيّت شارع و عبوديّت مكلّف است .
برخى ، مفاد صيغهء ( لايصلح ) در روايات را حرمت دانستهاند و نيز گفتهاند :
ظاهر مفاد جملهء « ان كان كذا فلا بأس فيه ؛ اگر چنين باشد ، بأسى در آن نيست » اباحه و ظاهر مفاد مفهوم آن ، يعنى جملهء « ان لم يكن كذا ففيه بأس ؛ اگر اين گونه نباشد داراى بأس است » حرمت است . « 2 »
اقسام : حرمت به لحاظ متعلقش دو گونه است :
1 . افعالى كه حرمتشان ذاتى است ، بدين معنا كه نهى از فعل به لحاظ مفسدهء موجود در خود آن فعل صورت گرفته است ، نه به لحاظ عروض امرى خارجى ، مانند زنا و دزدى كه به لحاظ مفسدهء موجود در زنا و دزدى حرام شده است .
2 . افعالى كه حرمتشان عرضى است ، بدين معنا كه نهى از فعل به لحاظ مفسدهء موجود در فعل صورت نگرفته ، بلكه فعل به لحاظ عارض شدن امرى خارج از آن حرام شده است ، مانند حرمت تكتُّف ( - - ) تكتّف ) در نماز به سبب قصد تشريع آن ، يا حرمت فعلى به سبب نذر ترك آن و يا حرمت آميزش با همسر در حال حيض . « 3 »
( - - ) حكم ) ( - - ) حكم تكليفى )
حرمت ابدى
حرمت ابدى : حرمت هميشگى ازدواج بين دو نفر ( - - ) ازدواج ) .
حرمت ابطال ؛ قاعده
- - ) قاعدهء حرمت ابطال
حرمت تكليفى
- - ) حرمت
حرمت ظاهرى
- - ) حكم ظاهرى
حرمت واقعى
- - ) حكم واقعى
حرمت وضعى
- - ) بطلان
حرم الحرم
حَرَم الحَرَم : محدودهء چهار فرسخى متصل به حرم مكّه از چهار طرف . « 1 »
از آن در باب حج سخن گفتهاند .
هامش
( 2 ) عوائد الايّام / 67 و 241 .
( 3 ) الاصول العامة / 63 - 65 .
1 مستند الشيعة 13 / 322 .