كسى كه حج واجب به جا آورده ، مستحب است حج بگزارد . « 2 »
كسى كه هزينهء حج را ندارد مستحب است قرض كند و حج بگزارد ؛ به شرط آنكه اطمينان به اداى بدهى پس از گزاردن حج داشته باشد ، يا براى به جا آوردن آن اجير ديگرى گردد . « 3 »
شرايط : شرط صحّت حج مستحب ، عدم اشتغال ذمّهء حج گزار به حَجة الاسلام ( - - ) حجة الاسلام ) است ؛ از اين رو ، كسى كه حج واجب بر عهده دارد نمىتواند حج مستحب انجام دهد « 4 » و در صورت انجام دادن ، حج او باطل است . « 5 » شيخ طوسى در يكى از كتابهايش قائل به صحّت چنين حجى و وقوع قهرى آن از حجة الاسلام شده است و در نتيجه با به جا آوردن آن حجة الاسلام از ذمّهاش ساقط مىگردد ؛ « 6 » ليكن وى در كتابى ديگر ضمن حكم به صحّت حج ندبى ، قائل به بقاى حجة الاسلام بر ذمّهء او شده است . « 7 »
در حج مستحب بلوغ و حرّيت شرط نيست ؛ بنابر اين ، حج از برده و كودك مميّز صحيح است ؛ ليكن اذن ولىّ شرط صحّت حج آنان است ؛ « 8 » هرچند نسبت به كودك مميّز ، برخى اذن ولىّ را شرط صحّت ندانستهاند . « 9 »
در اينكه در صحّت حج مستحبىِ فرزند بالغ ، اذن پدر يا پدر و مادر شرط است يا نه ، اختلاف است . البته اگر رفتن به سفر حج موجب آزار آنان شود ، جايز نيست و سفر حرام خواهد بود . « 10 »
صحّت حج ندبى زوجه ، حتّى در عدّهء طلاق رجعى مشروط به اذن زوج است . « 11 »
ديگر احكام : حج مستحب پس از محرم شدن واجب مىشود ؛ بنابر اين ، اتمام آن همانند حَجّة الاسلام واجب خواهد بود . « 12 »
آنچه موجب فساد و بطلان حج واجب است ، حج مستحب را نيز فاسد و باطل مىكند . « 13 »
حج گزار در حج استحبابى ، بين انواع حج ؛ تمتع ( - - ) حج تمتع ) ، قِران ( - - ) حج قران ) و افراد ( - - ) حج افراد ) مخيّر است ؛ ليكن افضل ، حتّى براى اهالى مكّه به جا آوردن حج تمتّع است . « 14 »
بنابر مشهور ، حج گزار مىتواند حج مستحب را به نيابت از چند نفر به جا آورد ؛ چنان كه صحيح است چند نفر به
هامش
( 2 ) مستمسكالعروة 11 / 126 ؛ جواهرالكلام 17 / 228 .
( 3 ) مستمسكالعروة 11 / 129 و 131 .
( 4 ) الحدائق الناضرة 14 / 246 .
( 5 ) مسالك الافهام 2 / 165 ؛ الحدائق الناضرة 14 / 246 ؛ جواهر الكلام 17 / 363 .
( 6 ) المبسوط 1 / 302 .
( 7 ) الخلاف 2 / 256 .
( 8 ) جواهر الكلام 17 / 228 و 234 .
( 9 ) معتمد العروة 1 / 27 - 28 .
( 10 ) جواهر الكلام . 17 / 235 ؛ معتمد العروة 1 / 28 - 31 .
( 11 ) جواهر . الكلام 17 / 332 - 335 .
12 و 13 مداركالاحكام 8 / 408 ؛ الحدائق الناضرة 15 / 406 .
( 14 ) جواهر الكلام 18 / 48 - 49 ؛ مستمسك العروة 11 / 161 .