حرامگوشتى كه ذاتا نجس هستند ( سگ و خوك ) ، همچنين انسان ، قابل تذكيه نيستند . حيوانات حرامگوشتى كه پاكند چنانچه از درندگان باشند مانند شير ، پلنگ و عقاب بنابر قول مشهور قابل تذكيهاند ؛ ولى در تذكيهپذير بودن مسخشدگان ، مانند فيل و ميمون و نيز حيوانات حرامگوشت دريايى ، همچنين حشرات داراى خون جهنده ( جانوران ساكن در زير زمين ) همچون موش و نيز غير آنها از حيوانات حرامگوشت ، اختلاف است . « 2 »
لازم به يادآورى است ، تذكيه در حيوانات حرامگوشتى كه خون جهنده ندارند موضوعيت ندارد ؛ چه آنكه آنها در هرحال پاك هستند . « 3 »
تذكيهكننده : در تذكيهكنندهء به نحو ذبح يا نحر يا شكار در غير ماهى و ملخ ، اسلام ، عقل و بنابر قولى ، ايمان ( شيعهء دوازده امامى بودن ) شرط است . كودك نيز با علم به نحوهء تذكيه و قدرت بر آن صحيح است مذكّى باشد . « 4 » در صحّت تذكيهء اهل كتاب ( - - ) اهل كتاب ) اختلاف است . « 5 »
آثار تذكيه : تذكيهء حيوانات حلال گوشت داراى خون جهنده موجب حلّيت گوشت و طهارت همهء اجزاى بدن آنها مىگردد و تذكيهء حيوانات حلال گوشتى كه خون جهنده ندارند مانند ماهى ، هرچند موجب حلّيت آن مىشود ليكن طهارت آن از آثار تذكيه به شمار نمىرود ؛ زيرا درهرحال پاك است . تذكيهء حيوانات حرامگوشت موجب طهارت اجزاى بدن آنها مىشود ؛ ازاينرو ، پوست آنها در غير نماز قابل استفاده است .
راههاى اثبات تذكيه : تذكيهء حيوان در صورت عدم علم به آن از چند راه اثبات مىشود : در دست مسلمان بودن ؛ در بازار مسلمانان بودن ( - - ) بازار ) ؛ در سرزمين مسلمانان بودن ( اگر گوشتى در سرزمين مسلمانان يافت شود محكوم به تذكيه است ) « 6 » و بنابر قول برخى ، منقبض شدن در آتش . هرگاه تكه گوشتى در جايى - مانند بيابان - يافت شود و مذكّى بودن آن مشكوك باشد ، نشانهاى نيز نداشته باشد ، در آتش انداخته مىشود اگر منقبض شد حكم به تذكيهء آن مىگردد . « 7 »
هامش
( 2 ) . جواهر الكلام 36 / 192 - 199 و 253 - 255
( 3 ) . 192
( 4 ) . 79 - 90 و 167 - 180 ؛ مستند الشيعة 15 / 328 - 329 و 378 - 393 ؛ فقه الصادق 24 / 70 - 73
( 5 ) . جواهر الكلام 36 / 80
( 6 ) . مستند الشيعة 1 / 351 - 354 ؛ مهذب الاحكام 1 / 323 - 329
( 7 ) . جواهر الكلام 36 / 402