مانند نشستن در راههاى عمومى براى تجارت ، استراحت و قرار دادن سايهبان ؛ به گونهاى كه موجب تنگى محل رفت و آمد ديگران شود . « 10 »
به قول بيشتر فقيهان ، انتفاع از مال حرام در حال اضطرار بيش از اندازهء رفع اضطرار ، جايز نيست و به اتّفاق آنان ، بيش از اندازهء سيرى ، حرام است « 11 » ( - - ) اضطرار ) .
رعايت حدود اذن مالك در انتفاع از مال وى واجب است . از اين رو ، اگر مالك در مهمانى خود ، خوردنى و نوشيدنى را فقط براى دعوت شدگان مباح نمايد و دعوت شدگان از ناخرسندى او براى اطعام ديگران آگاه باشند ، نمىتوانند ديگران را به آن مهمانى ببرند مگر در صورتى كه شواهد حال دلالت بر رضايت ميزبان داشته باشد . « 12 » در مواردى كه انتفاع به قيد يا شرطى - هر چند بر حسب متفاهم عرفى - مقيّد نباشد ، بهره بردن ، تنها ، به اندازهء متعارف جايز است مانند انتفاع رهگذر از ميوهء باغ « 13 » ( - - ) حق المارّه ) يا انتفاع شخص از خوردنى و نوشيدنىهاى منزل كسانى كه در آيهء شصت و يك سورهء نور استثنا شدهاند همچون فرزند ، پدر ، مادر ، خواهر و برادر « 14 » ( - - ) خوردن ) .
ضمان انتفاع : بهره بردن مباح از مال ديگرى به نحو مشروع و صحيح ، ضمانآور نيست مانند اين كه مال مورد عاريه « 15 » يا اجاره « 16 » بدون افراط و تفريط از بين برود كه در اين صورت ، شخص بهرهبردار ضامن نيست و در غير اين صورت ضامن است .
پايان انتفاع : جواز انتفاع از مال ديگرى با اسباب ذيل پايان مىيابد :
1 . فسخ : در صورت فسخ ( - - ) فسخ ) عقد عاريه يا اجاره و يا وصيّت به منفعت ، جواز انتفاع نيز پايان مىيابد .
2 . پايان مدّت : اگر انتفاع از مال ديگرى به وقت معيّن محدود باشد ، با سررسيدن زمان معيّن ، جواز انتفاع نيز پايان مىپذيرد .
3 . زوال صفت : اگر مباح بودن انتفاع به صفتى در بهرهبردار مقيّد باشد ، با زوال آن صفت ، اباحهء انتفاع نيز پايان
هامش
( 10 ) 38 / 76 - 77 .
( 11 ) مسالك الافهام 12 / 115 - 116 .
( 12 ) جواهر الكلام 36 / 469 .
( 13 ) 24 / 127 - 135 .
( 14 ) 36 / 406 .
( 15 ) 27 / 183 .
( 16 ) مستمسك العروة 12 / 69 .