شكار شده - كه بر او حرام است « 3 » - و يا به لحاظ دستدرازى به ملك ديگرى بدون رضايت وى « 4 » مانند انتفاع از اموال غصبى ( - - ) غصب ) و اموال دزدى ( - - ) دزدى ) .
3 . انتفاع جايز : انتفاع از چيز مباح ، جايز است مانند بهره بردن از خوردنىها و آشاميدنىهاى مباح ، منافع عمومى ( - - ) مشتركات ) همچون خيابانها ، هوا و نور خورشيد - و اموال ديگرى با اذن وى .
اسباب جواز انتفاع : اسباب انتفاع ، دو چيز است :
1 . اباحهء انتفاع : انتفاع شخص از آنچه بهرهبردارى از آن از جانب شارع يا مالك و يا عقل مجاز دانسته شده ، جايز است ( - - ) اباحه ) ( - - ) مباحات اصلى ) .
2 . عقد : مهمترين سبب انتفاع ، عقد است ( - - ) عقد ) كه وسيلهء مبادلهء اموال و منافع مردم با رضايت دو طرف عقد مىباشد . در اين ميان ، برخى عقود به طور مستقيم بر منفعت عين و بهره بردن از آن تعلّق مىگيرد مانند اجاره ( - - ) اجاره ) ، عاريه ( - - ) عاريه ) ، وصيّت به منفعت ( - - ) وصيّت ) و وقف ( - - ) وقف ) ؛ چنانچه صحّت برخى عقود ، مقيّد به امكان انتفاع مىباشد مانند مزارعه ( - - ) مزارعه ) كه از شرايط صحّت آن ، امكان انتفاع از زمين است . « 5 »
چگونگى انتفاع : بهره بردن از چيزى ، گاهى با از بين رفتن آن همراه است مانند بهره بردن از خوردنى و نوشيدنى در مهمانىها ، و گاهى با باقى ماندن آن مانند بهره بردن از چيزى به عنوان عاريه ، اجاره ، وقف كه از شرايط صحّت آنها ، امكان انتفاع از عين مورد عاريه « 6 » ، اجاره « 7 » و وقف « 8 » با بقاى آن است و گرنه ، عاريه ، اجاره ، و وقف آن صحيح نيست .
حدود انتفاع : انتفاع از چيزها حدودى دارد كه بهرهبردار بايد آنها را رعايت كند ، در مواردى نيز تجاوز از آنها ضمانآور مىباشد مانند تجاوز از حدود و شرايط مشخص شده براى بهرهبردارى از مال مورد اجاره و عاريه كه موجب ضمان است . « 9 » انتفاع از اماكن عمومى به گونهاى كه به ديگران ضرر برساند و مانع از انتفاع آنان از آنها شود ، جايز نيست
هامش
( 3 ) 18 / 286 .
( 4 ) 8 / 143 .
( 5 ) 27 / 20 .
( 6 ) 169 .
( 7 ) 213 .
( 8 ) 28 / 16 .
( 9 ) 199 و 215 .