( - - ) حيض ) و نفاس ( - - ) نفاس ) به قول مشهور .
7 . استمناء « 10 » ( - - ) استمناء ) .
8 . در اين كه اماله با مايعات موجب بطلان روزه مىشود يا نه ، اختلاف است « 11 » ( - - ) اماله ) .
زمان افطار : وقت افطار شرعى ، غروب خورشيد است كه به قول مشهور ، با از بين رفتن سرخى از ناحيهء مشرق تحقّق مىيابد . « 12 »
آثار افطار : افطار عمدى روزه ، موجب بطلان آن و در روزهء ماه رمضان ، موجب ثبوت قضا نيز مىشود . افطار عمدى روزهء واجب معيّن مانند روزهء ماه رمضان ، نذر معيّن و نيز قضاى روزهء ماه رمضان در صورت افطار بعد از ظهر موجب ثبوت كفّاره ( - - ) كفّاره ) است .
افطار آگاهانه و عمدى در روز ماه رمضان ، موجب ثبوت تعزير ( - - ) تعزير ) در بار اول و دوم است و چنانچه شخصى بار سوم يا چهارم بنا بر اختلاف در مسأله آن را تكرار كند كشته مىشود ، به شرط آن كه بار اول و دوم تعزير شده باشد . « 13 » اگر افطار روزههايى كه واجب است پى در پى گرفته شود - همچون شصت روز روزه به عنوان كفّاره - از روى عذر مانند حيض باشد ، موجب از سرگيرى روزه نمىشود ، امّا اگر بدون عذر باشد ، موجب از سرگيرى روزه مىشود . « 14 »
اضطرار به افطار : اگر روزهدار به گونهاى كه اختيار از او سلب گردد مجبور به افطار شود ، روزهاش باطل نمىشود و كفّاره نيز ندارد ، امّا اگر تهديد شود و او براى در امان بودن از عواقب تهديد ، با اختيار خود افطار كند ، روزهاش باطل مىشود و كفّاره ندارد . « 15 »
اگر روزهدار از روى تقيّه ( - - ) تقيّه ) مفطرى را مرتكب شود كه مخالفان آن را مفطر نمىدانند مانند افطار پس از غروب خورشيد و پيش از مغرب ، در صحّت و بطلان اين روزه اختلاف است . بنابر قول به بطلان روزه ، قضاى آن واجب است . « 16 »
استحلال افطار : مسلمانى كه با آگاهى و عمد ، افطار روزهء ماه رمضان را حلال بداند ، مرتدّ است « 17 » ( - - ) ارتداد ) .
هامش
( 10 ) جواهر الكلام 16 / 217 - 253 و العروة الوثقى 2 / 176 - 193 .
( 11 ) جواهر الكلام 16 / 274 - 275 .
( 12 ) 384 .
( 13 ) 307 - 308 .
( 14 ) 17 / 71 - 77 و 33 / 255 - 256 .
( 15 ) 16 / 258 - 267 و العروة الوثقى 2 / 198 .
( 16 ) تحرير الوسيلة 1 / 287 و منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 269 .
( 17 ) جواهر الكلام 16 / 307 .