2 . واجب : اگر روزهدار پيش از ظهر سفر كند ، واجب است - هر چند با نيّت روزهنداشتن - افطار كند . همچنين است اگر شخص در ميان روز متوجه شود كه ادامهء روزه براى وى زيانآور است . « 2 » نيز افطار بر زن آبستن كه زاييدن وى نزديك است و بر زن شيرده در صورت زيانآور بودن روزه براى وى يا كودك ، واجب است . « 3 » اگر براى زن و مرد كهنسال و كسى كه بيمارى تشنگى دارد ، روزه گرفتن مشقّت بسيار داشته باشد ، در اين كه افطار بر آنان واجب است يا جايز ، اختلاف مىباشد . نظر اكثر فقها ، وجوب افطار است . « 4 »
3 . مكروه : افطار روزهء مستحبى بعد از زوال كراهت دارد . « 5 »
4 . مستحب : كسى كه روزهء مستحبى گرفته است ، اگر بر مؤمنى مهمان شود ، بدون آن كه ميزبان را از روزه بودن خود مطّلع سازد ، مستحب است افطار كند . « 6 »
5 . مباح : به قول مشهور ، كسى كه قضاى روزهء ماه رمضان را گرفته است ، پيش از ظهر مىتواند افطار كند ؛ خواه با عذر يا بدون عذر . « 7 » افطار روزهء مستحبى قبل از ظهر مباح است . « 8 »
نيّت افطار : نيّت افطار يا به معناى نيّت قطع ( دست برداشتن از قصد روزه ) است يا نيّت قاطع ( قصد ارتكاب يكى از مفطرات روزه مانند خوردن ) . در بطلان روزه به نيّت افطار سه قول معروف است :
بطلان به طور مطلق ، عدم بطلان به طور مطلق و تفصيل بين نيّت قطع كه موجب بطلان روزه است و نيّت قاطع كه پيش از ارتكاب ، موجب بطلان نيست . « 9 »
مفطرات : آنچه موجب افطار مىشود ، عبارت است از :
1 . خوردن و آشاميدن .
2 . آميزش در قبل و به قول مشهور ، در دبر .
3 . دروغ بستن بر خدا و معصومان عليهم السّلام ( - - ) أئمّه ) .
4 . فرو بردن سر در آب به قول مشهور .
5 . رساندن غبار غليظ بر حلق به قول مشهور .
6 . باقى ماندن عمدى بر جنابت ( - - ) جنابت ) تا اذان صبح و نيز حيض
هامش
( 2 ) 17 / 133 و 16 / 347 .
( 3 ) 17 / 151 - 154 .
( 4 ) 150 .
( 5 ) العروة الوثقى 2 / 242 و جواهر الكلام 17 / 115 .
( 6 ) جواهر الكلام 29 / 50 - 51 و وسائل الشيعة 10 / 152 .
( 7 ) جواهر الكلام 17 / 51 - 53 .
( 8 ) 115 و العروة الوثقى 2 / 242 .
( 9 ) مستند العروة ( الصوم ) 1 / 58 و 83 - 85 .