اخبار تحليل
اخبار تحليل : روايات در بردارندهء حليّت خمس و انفال براى شيعيان .
به اين اخبار براى حليّت انفال ( - - ) انفال ) و نيز خمس ( - - ) خمس ) براى شيعيان در عصر غيبت ، استدلال شده است . « 1 »
اخبار تخيير
اخبار تخيير : روايات بيان كنندهء تخيير مكلّف در عمل به هر يك از دو خبر متعارض .
به رواياتى كه بر تخيير ميان دو خبر متعارض در مقام عمل دلالت دارد - مانند « . . . بأيّهما أخذت من باب التّسليم وسعك » « 1 » - اخبار تخيير گفته مىشود . از اين اخبار در اصول فقه ياد شده است .
به قول مشهور ، چنانچه دو خبر در مقام بيان حكم مسألهاى متعارض باشند مانند آن كه يكى به چيزى امر و ديگرى از آن نهى كند و هيچ كدام بر ديگرى ترجيح نداشته باشد ، مكلّف در عمل به مقتضاى هر كدام ، مخيّر است « 2 » ( - - ) تعادل و تراجيح ) .
اخبار ترجيح
- - ) اخبار علاجيّه
اخبار تسامح
- - ) اخبار من بلغ
اخبار تفصيل
اخبار تفصيل : روايات بيان كنندهء حكم با تفصيل در موضوع .
گاه در بيان حكم موضوعى سه دسته روايات وجود دارد : روايات منع به طور مطلق ، روايات جواز به نحو مطلق و روايات تفصيل دهنده . براى نمونه ، برخى روايات سرمه كشيدن براى روزهدار را جايز دانسته ، برخى ديگر از آن منع كرده و دستهء سوم در صورتى جايز نمىداند كه طعم آن به حلق برسد . به روايات دستهء سوم ، اخبار تفصيل گفته مىشود كه گاه براى جمع بين دو دسته ديگر ، مورد استناد فقيهان قرار مىگيرد . در اين مثال ، به مقتضاى اخبار تفصيل ، روايات دستهء اول بر موردى حمل شده كه طعم
هامش
( 1 ) الحدائق الناضرة 12 / 428 و جواهر الكلام 16 / 134 - 141 .
1 وسائل الشيعة 27 / 108 .
2 اصول الفقه 2 / 208 .