علم شريف عرفان است كه پس از اين عنوان مى كنيم ، و در ضمن شبهه هايى را كه بر موضوع مسائل عرفانى ايراد كرده اند جواب مىدهد . و قول مشاء را كه حقيقت واجب طبيعت ملزوم مطلق وجود است رد كرده است ، و همچنين تشكيك در وجود را بدان نحو كه مشاء قائل اند رد كرده و به اثبات مسائلى چند از قبيل وجوب وجود ، بدان نحو كه عارفان معتقدند ، پرداخته است . و همچنين مطلق بودن وجود را به اطلاق حقيقى احاطى و تميز محيط را از محاط اثبات كرده است كه تميز به تعين احاطى است نه به تعين تقابلى ، و اين از مسائل مهم در فن عرفان است . و همچنين اين رساله موجز وزين و رصين بسيارى از مسائل و فوائد علمى را به اختصار بلكه به رمز و ايماء و اشاره در بردارد كه دال بر كثرت تضلع و تبحر ماتن و شارح در مباحث عقلى و حقايق عرفانى اند .
و در مساله نفس نيز شبهه هايى را كه در سير و سلوك نفسانى ، و وجدان و شهود عرفانى ايراد كرده اند جواب مى دهند . در آداب سير و سلوك راهنمائيهايى دارند ، و در معنى مراقبت داد سخن داده اند . در تصفيه و تزكيه و فوائد و نتايج بر آن به نحو اجمل بحث كرده اند ، و رساله را به فايده اى كثيره الجدوى خاتمه داده اند كه ملاك تمييز حق و باطل در مكاشفات سالك چيست ؟
در اين رساله مبرهن مى گردد كه هيچگاه زمين خالى از انسان كامل كه حجه الله است نيست و نيز معنى توقيفيت اسماء الله تعالى به نحو اعلى و ارفع بيان مىشود .
در اين رساله ، در بيان توحيد بنابر عرف تحقيق يعنى عارفين بالله كه او را از جمع بين تفرقه و جمع ، و تنزيه از تنزيه و تشبيه چاره نيست ، به بيان كامل و جامع كشاف حقائق امام به حق ناطق جعفر بن محمد الصادق عليه السلام تبرك و تمسك جسته
دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 60
مساهمون: مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى
ص٦٠