است كه : الجمع بلا تفرقه زندقه ، و التفرقه بدون الجمع تعطيل ، و الجمع بينهما توحيد .
در اين رساله بيان مىشود كه تصفيه و تخليه در تكامل انسان به منزله افاده نظر در طريق استدلال است ، و نسبت بين فكر و حدس در طريق نظر مانند نسبت بين سلوك و جذبه در مسير عرفان است . كه انسان در مسير تكامل از نظر و فكر ترقى مىكند به حدس مى رسد ، و از سلوك به جذبه ، و از تدريج در حركت به طى دفعى زمين و زمان ، بلكه به مقامى اعلى و ارفع از اين امور .
و بالجمله محسنات اين رساله و جيز و عزيز ، بسيار است ، و اين كمترين تاكنون توفيق يافته است كه دو دوره كامل آن را در حوزه علميه قم تدريس كند و بر آن تعليقات و حواشى بسيار نوشته است ، و اكنون به دوره سوم تدريس آن اشتغال دارد .
حضرت استاد ما علامه طباطبائى قدس سره ، مى فرمود كه پيش از مرحوم آقا ميرزا محمد رضاى قمشه اى ، رضوان الله عليه ، مصباح الانس كتاب درسى بود ، مرحوم آقاى قمشه اى به تمهيد ، اعتناى شديد داشت ، آن را چاپ كرد و تدريس مى فرمود و بر آن حواشى و تعليقاتى نوشت تا كم كم درس و بحث تمهيد رواج يافت .
راقم سطور گويد : ما يك دوره كامل تمهيد القواعد را در محضر مبارك جناب استاد علامه طباطبائى درس خوانده ايم ، و آن جناب از محضر شريف آقا سيد حسين بادكوبه اى كه از اكابر تلامذه ميرزا هاشم اشكورى بوده است ، و مرحوم اشكورى از بزرگترين شاگردان آقا ميرزا محمد رضا قمشه اى رضوان الله عليهم اجمعين . و لكن درس تمهيد استاد طباطبائى بسيار سريع و به ايماء و اشاره مى گذشت و گاهى برخى از امهات و اصول مسائل فن را به نحوى القاء مى فرمود كه
دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 61
مساهمون: مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى
ص٦١