پيروى مردم از اقدام عثمان به معناى مشروعيّت اين اقدام نيست و اطاعت از خليفه - بر اساس روايات فراوانى كه در اين زمينه وجود دارد - تنها در صورتى جايز است كه دستورات وى همان دستورات خدا و رسول او صلى اللَّه عليه وآله باشد .
* دربارهء مورد پنجم نيز بايد گفت : اين امر به چند چيز بستگى دارد :
1 . سند اين حديث ، تامّ و كامل باشد .
2 . دلالت آن بر وجوب پيروى از سيرهء خلفا حتى در صورت تعارض با سيرهء رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله ، تامّ و كامل باشد .
3 . مراد از « خلفاى راشدين هدايت يافته » ، عثمان و امثال او باشد .
دربارهء موضوع نخست در بخش گذشته به روشنى گفتيم كه اين حديث باطل و ساختگى است .
موضوع شمارهء دوم و سوم را نيز در همين بخش ، توضيح خواهيم داد .
اما محقّقان اهل سنّت - كه حتى بنابر آن كه مراد از خلفا ، خلفاى چهارگانه باشد - دلالت اين حديث را بر وجوب پيروى از سيرهء خلفا در صورت تعارض با سيرهء كريمهء نبوى نپذيرفتهاند و اين امر شامل مسألهء مورد بحث ما نيز مىشود ؛ چرا كه عثمان در مرسوم كردن اذان
سنت پيامبر يا سنت خلفاء؟ (فارسى) — صفحة 88
مساهمون: السيد علي الحسيني الميلاني
ص٨٨