7 و 8 . قيس و محمّد
از جملهء فرماندهان اعزامى سپاه ابن زياد دو برادر به نامهاى قيس و محمّد هستند . اينان فرزند اشعث بن قيس و اشعث نيز پدر جعده است ؛ زنى كه با تحريك معاويه و به طمع رسيدن به پول و همسرى يزيد ، امام مجتبى عليه السلام را مسموم كرد .
بنا بر تحقيقى كه انجام شده است ، پدر اين دو نفر ؛ يعنى اشعث در شهادت امير مؤمنان على عليه السلام دست داشته است « 1 » . قيس و محمّد مثل پدرشان از خوارج بودهاند .
محمّد بن اشعث هزار سرباز را فرماندهى مىكرد . همو بود كه با حضرت مسلم عليه السلام جنگيد و سرانجام آن جناب را دستگير كرد و به شهادت رساند .
محمّد بن اشعث در زمرهء دعوت كنندگان حضرت سيّدالشهداء عليه السلام نبوده است ؛ ولى برادرش قيس ، دعوت نامه را امضا نموده است . امام حسين عليه السلام در روز عاشورا سپاه دشمن را خطاب كرد و شبث بن ربعى ، حجّار بن ابجر ، قيس بن اشعث و يزيد بن حارث را صدا زد و فرمود : مگر شما نبوديد كه نامه نوشتيد ؟
قيس بن اشعث در پاسخ گفت : بيا و با يزيد بيعت كن !
حضرت در پاسخ فرمودند : تو برادر همان كسى هستى كه مسلم بن عقيل را در كوفه به شهادت رساند و حال مىخواهى در قتل من نيز شريك باشى ؟
لا واللَّه ، لا أعطيهم بيدي إعطاء الذليل ولا اقرّ لهم إقرار العبيد ؛ « 2 »
نه ، سوگند به خدا ! دستم را همانند افراد ذليل ( به جهت بيعت ) عطا نمىكنم و مانند بندگانِ كوچك اقرار نمىنمايم .
هامش
( 1 ) . الإرشاد : 1 / 19 .
( 2 ) . الإرشاد : 2 / 98 ؛ البداية والنهايه : 8 / 194 ؛ تاريخ الطبري : 4 / 323 ؛ الكامل في التاريخ : 4 / 63 .