امير مؤمنان على عليه السلام مسئول ادارهء امنيت شهر كوفه بود . او به همراه برادرش نعمان در سپاه ابن سعد حاضر شد ؛ سپس شبانه خود را به لشكر امام حسين عليه السلام رساند . « 1 » از اين سعادتمندان مىتوان پدر و فرزندى به نام مسعود بن حجّاج تميمى و عبدالرحمان را نام برد كه هر دو به همين صورت در ابتداى امر با لشكر ابن سعد همراه شدند ؛ ولى سرانجام به سوى لشكر امام حسين عليه السلام شتافتند و در ركاب آن حضرت به شهادت رسيدند . « 2 »
فرماندهان سپاه اعزامى از كوفه
1 . عمر بن سعد ، فرمانده كل
شناخت فرماندهان نظامى لشكر اعزامى ابن زياد ، بسيار اهميت دارد ؛ زيرا در رفع برخى شبهات نقش بزرگى دارد .
فرمانده كلّ اين سپاه عمر سعد بوده است .
پيش از پرداختن به اين بحث ، ذكر دو نكته جالب است :
1 . بنا بر نقل تاريخنگاران ، عمر سعد را فرماندهء چهار هزار سرباز نمودند تا به فرماندهى او اين لشكر به جنگ ديلم « 3 » برود . در اين زمينه در بسيارى از منابع تاريخى اين گونه آمده است :
كانوا قد اعدّوا للخروج معه إلى الري لقتال الديلم ؛ « 4 » لشكر براى رفتن به سمت رى و جنگ با ديلم آماده شدند .
هامش
( 1 ) . أبصار العين في انصار الحسين عليه السلام : 187 .
( 2 ) . همان : 193 .
( 3 ) . اين نكته جاى تحقيق دارد كه آيا واقعاً در آن روزگار در رى از جنگ خبرى بوده است ، يا اين فراخوانبهانهاى براى جمع كردن مردم و تشكيل لشكر بوده است ؟
( 4 ) . الاصابة : 2 / 171 ؛ الأخبار الطوال : 253 ؛ الفتوح : 5 / 85 ؛ مطالب السؤول في مناقب آل الرسول عليهم السلام : 400 ؛ تاريخ الاسلام : 5 / 25 ؛ لواعج الاشجان : 105 .