مجموعهاى از قبايل مختلف و گوناگون در كوفه زندگى مىكردند ؛ اما از جهت مذهب ، تشيّع در آن جا به طور رسمى از قرن دوم و سوم شروع شد و تشيّع كنونى كوفه نيز از آن زمان است و در قرن نخست ، شيعيانى كه در آن جا بودهاند ، مانند شيعيان امروزى نبودهاند .
اصطلاح شيعه و تشيّع
نكتهء قابل توجه اين است كه براى واژهء شيعه و تشيّع دو اصطلاح وجود دارد :
1 . در اصطلاح نخست شيعه كسى است كه محب اهل بيت عليهم السلام باشد و در عين حال به خلافت شيخين نيز اعتقاد دارد .
بعضى از اهل كوفهء آن زمان ، اميرالمؤمنين عليه السلام را از عثمان افضل و برتر مىدانستند و معاويه را نيز مذمّت مىنمودند ؛ اما به افضليت آن حضرت بر شيخين اعتقاد نداشتند .
2 . در اصطلاح دوم كه همهء ما برآنيم و اصطلاح معروف نيز همين است ، شيعه عبارت از كسى است كه به جانشينى اميرالمؤمنين عليه السلام پس از رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله و امامت اهل بيت پيامبر عليهم السلام كه دوازده امام بعد از پيامبر هستند ، اعتقاد داشته باشد .
تشيع در قرن يكم مطابق با اصطلاح نخست رايج بوده است . شاهد اين مطلب مسيب بن نجبه است . او از دعوت كنندگان حضرت سيّدالشهداء عليه السلام به كوفه است . در شرح حال او مىنويسند كه وى شيعى بوده است .
راوى مىگويد :
جالست المسيّب بن نجبة الفزاري في هذا المسجد عشرين سنة وناس من الشيعة كثير ، فما سمعت أحداً منهم يتكلّم في أحدٍ من أصحاب