سلاطين در روزگاران كهن براى فرزندان خود مربّى قرار مىدادند تا آن حكيم بزرگ يا دانشمند اخلاقى فرزندشان را به رشد مناسب خود پرورش دهد ؛ چرا كه قرار بود ولى عهد بشود و صاحب تاج سلطنت گردد و بايد بداند چگونه مديريّت كند ، چگونگى برخورد با دوست ، دشمن در حال صلح و جنگ را بداند و وظايف خود را بشناسد .
اكنون اگر اندكى در آداب و كمالات پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله فكر كنيم كه خداوند متعال مربّى اوست ، مىفهميم وقتى مربّى خداوند متعال و پرورش يافته پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله باشد ، « خيرة ربّ العالمين » خواهد شد .
و نيز فهم روايات براى ما آسان مىشود كه فضيل بن يسار گويد :
« سمعت أبا عبداللَّه عليه السلام يقول لبعض أصحاب قيس الماصر : إنّ اللَّه عز وجل أدّب نبيّه فأحسن أدبه ، فلمّا أكمل له الأدب قال : « إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظيمٍ » ثمّ فوض إليه أمر الدين والامّة ليسوس عباده فقال عز وجل : « ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا » وإنّ رسول اللَّه صلى اللَّه عليه وآله كان مسدداً موفقاً مؤيّداً بروح القدس لا يزل ولا يخطئ في شيء ممّا يسوس به الخلق فتأدّب بآداب اللَّه . . . » . « 1 »
بنابراين ، وقتى كسى تربيت شده و برگزيدهء خداوند متعال گشت و عصارهء وجود گرديد ، اگر احكام حلال و حرام از جانب خدا به آن بزرگوار تفويض شود بعيد نخواهد بود ؛ چرا كه او از پيش به اين امر مهيّا شده و اهليت اين مقام را دارا شده است .
در مثال پيشين گذشت كه به سان فرزند پادشاهى است كه از كودكى تربيت مىكنند تا ولى عهد گردد ؛ چرا كه مىخواهند مسئوليّت پادشاهى را به او بسپارند .
با توجّه به آن چه بيان شد ، روشن مىگردد كه سخن پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله كه سيّد و اشرف الخلايق والأنبياء والمرسلين است چه معنايى دارد ، آن جا كه مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . الكافى : 1 / 266 ، حديث 4 .