بدهد ، بايد فوراً آن را بپردازد و اگر تأخير بيندازد گناهكار است .
( مسأله 1918 ) اگر بدهكار غير از خانهاى كه در آن نشسته و اثاثيه منزل و چيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد ، چيزى نداشته باشد ، طلبكار نمىتواند طلب خود را از او مطالبه نمايد ، بلكه بايد صبر كند تا بتواند بدهى خود را بدهد .
( مسأله 1919 ) اگر كسى مقدارى پول طلا يا نقره قرض كند و قيمت آن كم شود ، يا چند برابر گردد ، چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافى است ولى اگر هر دو به غير آن راضى شوند اشكال ندارد .
( مسأله 1920 ) اگر كسى كه قرض مىدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه مىدهد بگيرد ، مثلًا ده تخم مرغ بدهد كه يازده تا بگيرد ، ربا و حرام است . بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد ، يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس ديگر پس دهد ، مثلًا شرط كند يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد ؛ ربا و حرام است و نيز اگر با او شرط كند كه چيزى را كه قرض مىگيرد به طور مخصوصى پس دهد ، مثلًا مقدارى طلاى نساخته به او بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد ، باز هم ربا و حرام مىباشد . ولى اگر بدون اينكه شرط كند ؛ خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب است .
( مسأله 1921 ) ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و كسى كه قرض ربائى گرفته مالك آن نمىشود و نمىتواند در آن تصرف كند . ولى چنانچه طورى باشد كه اگر قرار ربا هم در كار نبود ، صاحب پول راضى بود كه گيرنده قرض در آن پول تصرف كند ، قرض گيرنده مىتواند در آن تصرف نمايد .
( مسأله 1922 ) اگر گندم ، يا چيزى مانند آن را به طور قرض ربائى بگيرد و با آن زراعت كند ، حاصلى كه از آن به دست مىآيد مال قرض دهنده است .
رسالهء توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 426
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٤٢٦