تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسالهء توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 393

مساهمون:

ص٣٩٣

مواردى كه انسان مىتواند معامله را به هم بزند

( مسأله 1754 ) حق به هم زدن معامله را « خيار » مىگويند و خريدار و فروشنده در يازده صورت مىتوانند معامله را به هم بزنند : اول آنكه از مجلس معامله متفرق نشده باشند و اين خيار را « خيار مجلس » مىگويند . دوم آنكه مغبون شده باشند « خيار غَبْن » . سوم در معامله قرارداد كند كه تا مدت معينى هر دو يا يكى از آنان بتوانند معامله را به هم بزنند « خيار شرط » . چهارم فروشنده ؛ يا خريدار ؛ مال خود را بهتر از آنچه هست نشان دهد و طورى كند كه قيمت مال در نظر مردم زياد شود « خيار تدليس » . پنجم فروشنده يا خريدار شرط كند كه كارى انجام دهد و به آن شرط عمل نكند ، يا شرط كند مالى را كه مىدهد طور مخصوصى باشد و آن مال به طور مخصوص نباشد كه در اين صورت ديگرى مىتواند معامله را به هم بزند « خيار تخلف شرط » . ششم در جنس يا عوض آن عيبى باشد « خيار عيب » . هفتم معلوم شود مقدارى از جنسى را كه فروخته‌اند ، مال ديگرى است ؛ كه اگر صاحب آن به معامله راضى نشود ، خريدار مىتواند معامله را به هم بزند ، يا پول آن مقدار را از فروشنده بگيرد ، و نيز اگر معلوم شود مقدارى از چيزى را كه خريدار عوض قرار داده ، مال ديگرى است و صاحب آن راضى نشود ، فروشنده مىتواند اساساً معامله را به هم بزند ، يا عوض آن مقدار را از خريدار بگيرد « خيار شركت در صورت امتزاج يا تبعيض صفقه در غير اين صورت » . هشتم فروشنده خصوصيات جنس معينى را كه مشترى نديده به او بگويد ، بعد معلوم شود طورى كه گفته ، نبوده است . كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند و نيز اگر مشترى خصوصيات عوض معينى را كه مىدهد بگويد ، بعد معلوم شود طورى كه گفته نبوده است ، فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند « خيار رؤيت » .