( مسأله 1550 ) اگر گندم و جو و خرما و انگور از آب باران يا نهر يا سدّ مشروب شود يا مثل زراعتهاى مصر از رطوبت زمين استفاده كند ، زكات آن ده يك است ، و اگر با آب چاههاى عميق و نيمه عميق و كم عمق آبيارى شود ، زكات آن بيست يك است و اگر مقدارى از باران يا نهر يا رطوبت زمين استفاده كند و به همان مقدار از آبيارى با چاه استفاده نمايد ، زكات نصف آن ده يك و زكات نصف ديگر آن بيست يك مىباشد يعنى از چهل قسمت سه قسمت آن را بابت زكات بدهند .
( مسأله 1551 ) اگر گندم و جو و خرما و انگور ، هم از آب باران يا مانند آن مشروب شود و هم از آب چاه استفاده كند ، چنانچه طورى باشد كه بگويند با آب چاه مثلًا آبيارى شده نه باران ، زكات آن بيست يك است ، و اگر بگويند با آب باران آبيارى شده نه چاه مثلًا زكات آن ده يك است . و احتياط آن است كه در نصف ده يك و در نصف ديگر بيست يك زكات بدهد .
( مسأله 1552 ) مخارجى را كه براى گندم و جو و خرما و انگور كرده است ، مىتواند از حاصل كسر كند و چنانچه پس از كم كردن اينها به اندازه نصاب باشد ، بايد زكات باقى مانده آن را بدهد .
( مسأله 1553 ) قيمت تخمى را كه براى زراعت پاشيده مىتواند جزء مخارج حساب نمايد ، و قيمت موقع پاشيدن ، بايد حساب شود .
( مسأله 1554 ) اگر زمين و اسباب زراعت يا يكى از اين دو ملك خود او باشد ، نبايد كرايه آنها را جزء مخارج حساب كند ، و نيز براى كارهائى كه خودش كرده يا ديگرى بىاجرت انجام داده ، چيزى از حاصل كسر نمىشود .
( مسأله 1555 ) اگر درخت انگور يا خرما را بخرد ، قيمت آن جزء مخارج نيست ولى اگر خرما يا انگور را پيش از تعلق زكات بخرد ، پولى را كه براى آن داده جزء مخارج حساب مىشود .
( مسأله 1556 ) اگر تراكتور و ديگر لوازمى كه براى زراعت لازم است بخرد و به واسطه زراعت به كلى از بين بروند ، مىتواند تمام قيمت آنها را جزء مخارج حساب كند ، و همچنين است اگر مقدارى از قيمت آنها كم شود مىتواند آن مقدار را جزء مخارج حساب كند ، ولى اگر بعد از زراعت چيزى از قيمتشان كم نشود نبايد چيزى از قيمت آنها را ، جزء مخارج حساب نمايد .
رسالهء توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 357
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٣٥٧