( مسأله 1273 ) درختى چون سدر كه از برگ و ميوهاش استفاده مىشود ، و يا درختى چون بيد كه فقط از چوبش استفاده مىشود ، و يا هر درخت ديگرى كه از غير ميوهاش استفاده مىشود ، مىتواند مورد قرارداد مساقات واقع شود .
احكام مشترك بين مزارعه و مساقات
مزارعه و مساقات از عقدهايى هستند كه بر مبناى التزام دو طرف قرارداد منعقد شدهاند . صاحب زمين و صاحب درخت از طرف مقابل تلاش و كوشش در زراعت و به ثمر رسانيدن مزرعه ، جاليز و باغ را مىخواهد ، او نيز در برابر تلاش خود ازمالك مىخواهد كه پيش از شروع به كار تعهد نمايد كه بخشى از غلّه و يا ميوه از آنِ او باشد .
( مسأله 1274 ) با توجه به اينكه مزارعه و مساقات از قراردادهاى مالى هستند ، در آنها ايجاب و قبول شرط است ، آنچنانكه در ديگر عقدها گفتيم . و بايد طرفين حق تصرّف در مال خود را داشته باشند . و به جهت خردسالى ، ديوانگى ، بردگى ياسفاهت از تصرّف مستقل محروم نباشند .
( مسأله 1275 ) مزارعه و مساقات از عقود لازمه هستند و بدون اقاله طرفين و يا فسخ كسى كه حقّ خيار فسخ داشته باشد ، فسخ نمىشود .
( مسأله 1276 ) در صورتى كه كوتاهى كردن كشاورز موجب تلف شدن قسمتى از بذر شود . و يا موجب صدمه رسيدن به زمين يا درختان بشود نيز ضامن است .
( مسأله 1277 ) اگر در قرارداد شرط شده كه شخصا كار را انجام دهد و از ادامه كار ناتوان شود ، قرارداد باطل مىشود و به مقدار كارى كه انجام داده ، از اجرت سهمش را مىبرد .