اقسام بيع و احكام آن
داد و ستد بين خريدار و فروشنده از نظر رأس المال به يكى از چهار صورت زير امكانپذير است :
1 ) فروش به قيمت خريد ، كه آن را « توليه » مىنامند .
2 ) فروش به بيش از قيمت خريد ، كه آن را « مرابحه » مىنامند .
3 ) فروش به كمتر از قيمت خريد ، كه آن را « مواضعه » مىنامند .
4 ) فروش به قيمت توافق شده ، بدون اينكه از قيمت خريد گفتگو شود ، كه بهترين قسم خريد و فروش است ، و آن را « مساومه » مىنامند .
( مسأله 1122 ) در سه مورد اوّل كه سخن از قيمت خريد به ميان آورده مىشود ، بايد قيمت خريد به طور روشن گفته شود ، پس اگر بگويد : من اين جنس را به قيمت خريد يا با 10 در صد منفعت يا 10 در صد ضرر مىفروشم ، بنابر احتياطواجب كفايت نمىكند ، بلكه حتما بايد قيمت خريد ( رأس المال ) به صورت شفّاف بيان گردد .
( مسأله 1123 ) در سه مورد نخستين كه معامله بر اساس رأس المال است ، اگر قيمت خريد را بر خلاف واقع بگويد ، معامله صحيح است ولى مشترى حق فسخ دارد ، همانند خيار تخلّف وصف .
( مسأله 1124 ) اگر در سه مورد ياد شده ، قيمت تمام شده را به عنوان قيمت خريد بيان كند ، مثلًا قيمت خريد را با ملاحظه پول دلّالى ، انبار ، هزينه حمل و نقل و امثال آنها محاسبه كند و قيمت تمام شده را به عنوان قيمت خريد مطرح كند ، اگرچه درواقع دروغ نگفته ، ولى چون بر خلاف ظاهر گفتارش هست ، باز مشترى حق فسخ دارد .
( مسأله 1125 ) اگر فروشنده در مورد رأس المال حيلهاى به كار ببندد ، مثلًا با فروشنده قبلى توافق نمايد كه معامله را به قيمت بالا انجام دهند ، بعدها به او تخفيف