1 - اگر مال غصبى « قيمى » باشد ، يعنى ويژگى هاى افراد آن از نظر قيمت و رغبت مشترى متفاوت باشد ، مانند حيوانات ، و قيمت آن در ايّام مختلف فرق كند ، و اين اختلاف قيمت به جهت وفور آن در زمانى و كمبود آن در زمان ديگر باشد ، بايد قيمت روز غصب را بپردازد ، ولى اگر به جهت نوسان ارزش پول باشد ، بايد ارزش روز غصب را منظور كند و پولى به او بدهد كه ارزش آن روز را داشته باشد .
( مسألهء 3499 ) اگر مال غصبى از دسترس غاصب خارج شود ، مثلًا گم شود ، آيا در اينجا غاصب مكلّف است كه قيمت روز غصب را بپردازد ، يا قيمت روز پرداخت را ؟ محلّ اشكال است . بنابر احتياط واجب ، لازم است كه با صلح كردن احتياط را مراعات كنند .
2 - اگر مال غصبى « مثلى » باشد ، يعنى خصوصيات افراد صنف آن ، از جهت قيمت و رغبت مشترى يكى باشد ، مانند حبوبات ، بايد مثل آن را در صورت تلف بپردازد ، اگرچه تهيّه كردنش مستلزم آن باشد كه چندين برابر قيمتش را پرداخت نمايد . و اگر تهيّه كردنش سخت باشد ، بايد قيمت روز پرداخت را به مالك بدهد .
( مسألهء 3500 ) « قيمى » به چيزى گفته مىشود كه به هنگام قيمت گذارى قيمت را بر افراد آن تعيين ميكنند و ميگويند : اين اسب و اين لباس به اين قيمت است ، مانند حيوانات ، اشياء مستعمل ، دست بافت و دست ساز . ولى در « مثلى » قيمت را بر نوع آن تعيين ميكنند و فرد خاصّى را در نظر نمى گيرند ، مانند طلا ، نقره ، پنبه ، حبوبات و توليدات ماشينى يك كارخانه با يك مارك .
( مسألهء 3501 ) اگر در مال غصبى عيب يا نقصى پديد آيد ، غاصب
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 734
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٧٣٤