2 ) مبارزهء لفظى ، به وسيلهء امر و نهى و پند و اندرز و يادآورى پاداشهاى الهى و كيفرهاى اخروى .
3 ) مبارزهء فعلى ، به وسيلهء زدن ، حبس كردن و مجروح نمودن براى جلوگيرى از وقوع كارهاى ناشايست .
( مسألهء 1622 ) همهء مراحل سه گانهء امر به معروف و نهى از منكر به دو شرط واجب ميشوند :
1 - احتمال تأثير ، يعنى امر به معروف و نهى از منكر موجب شود افراد تبهكار از كارهاى ناشايست دست بكشند و يا افراد ديگر مرتكب گناه نشوند و از آنها پيروى نكنند و در نتيجه اين برخورد عملى موجب كم شدن گناه و مانع گسترش آن باشد .
2 - امن از خطر ، يعنى خطر جانى ، مالى و ناموسى براى خود ، خانواده و ديگر افراد با ايمان نداشته باشد .
( مسألهء 1623 ) هنگامى كه اين دو شرط حاصل شود ، مرحله اوّل و دوّم از مراحل امر به معروف و نهى از منكر واجب مىشود و انسان راهى را بر ميگزيند كه به نظرش مفيدتر باشد و از خشونت پرهيز مىكند ، كه آن موجب تنفّر مردم از دعوت به دين و آيين مىشود ، و در قرآن كريم و سنّت پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) تأكيد فراوان شده كه افراد اندرزگو با ملايمت و ملاطفت بر اساس منطق و موعظهء حسنه به سوى پروردگار فرا خوانند .
( مسألهء 1624 ) اما مرحلهء سوم بدون مراجعه به حاكم شرع براى احدى جايز نيست ، و در صورت دسترسى نداشتن به حاكم شرع هنگامى ميتواند اقدام كند كه يقين به اهميّت دفع منكر و ارجحيّت آن نسبت به اعمال خشونت داشته باشد و در هر حال به حدّ اقلّى كه هدف حاصل
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 323
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٢٣