بخش اوّل : امر به معروف و نهى از منكر
و شرايط آنها
( مسألهء 1620 ) امر به معروف و نهى از منكر دو مرحله دارد :
اوّل : مرحلهء قلبى ، يعنى هر فرد با ايمان بايد با « معروف » آشنا باشد ، با آن انس بگيرد و خود را با آن تطبيق دهد و « منكر » را تشخيص دهد و از آن متنفّر باشد و در دلش از آن بيزارى بجويد . و اين همان انكار قلبى منكر است كه بر همگان واجب است و وجوب آن به هيچ مقدّمهاى جز شناخت معروف و منكر مشروط نيست .
اين مرحله از مراحل امر به معروف و نهى از منكر از لوازم كمال ايمان است ، روح ايمان است ، ملازم ايمان است و هرگز از ايمان جدا نمى شود . و لذا هنگامى كه كار نيكى انجام دهد خوشحال مىشود و هنگامى كه مرتكب گناهى شود ناراحت مىشود ، نادم ميگردد و خود را سرزنش مىكند . و لذا رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله ) و پيشوايان معصوم ( عليهم السلام ) فرمودهاند :
« كسى كه از انجام كار نيك خوشوقت و از ارتكاب گناه اندوهگين شود ، او مؤمن است » .
چنين شخصى اگر از ديگران نيز كار نيكى مشاهده كند خشنود مىشود ، با او انس ميگيرد و به او تبريك ميگويد ، و چون از آنها كار زشتى ببيند ، اندوهگين مىشود ، از آن كار و صاحب آن ناراحت مىشود و در دلش از آن بيزارى ميجويد .