و پولى كه مستأجر به صاحب ملك داده به او بر مىگردد ، بلكه اگر طورى باشد كه بتواند استفاده مختصرى هم از آن ببرد ، مىتواند اجاره را به هم بزند و اگر مدّتى استفاده كرده ، اجرة المثل آن را بدهد .
مسأله 2228 - اگر ملكى را اجاره كند ، بعد از گذشتن مقدارى از مدّت اجاره به طورى خراب شود كه هيچ قابل استفاده نباشد ، يا قابل استفادهاى كه شرط كردهاند نباشد ، اجاره مدّتى كه باقى مانده ، باطل مىشود و اگر استفاده مختصرى هم بتواند از آن ببرد ، مىتواند اجاره مدّت باقيمانده را به هم بزند .
مسأله 2229 - اگر خانهاى را كه مثلًا دو اطاق دارد اجاره دهد و يك اطاق آن خراب شود ، چنانچه فوراً آن را بسازد و هيچ مقدار از استفاده آن از بين نرود اجاره آن باطل نمىشود و مستأجر هم نمىتواند اجاره را به هم بزند ولى وقوعش بعيد است كه بتواند فوراً تغيير نمايد كه هيچ مقدار از استفاده آن از بين نرود ولذا به نظر مىرسد اجاره نسبت به آن باطل باشد و در باقيمانده مىتواند اجاره را ، مستأجر به هم بزند و همچنين اگر ساختن آن به قدرى طول بكشد كه مقدارى از استفاده مستأجر از بين برود ، اجاره به آن مقدار باطل مىشود و مستأجر مىتواند اجاره باقيمانده را به هم بزند .
مسأله 2230 - اگر اجاره دهنده و يا مستأجر بميرد ، اجاره باطل نمىشود . ولى اگر خانه مال اجاره دهنده نباشد ، مثلًا ديگرى وصيّت كرده باشد كه تا او زنده است منفعت خانه مال او باشد يا اين كه خانه را از كسى اجاره نموده ، چنانچه آن خانه را اجاره دهد و پيش از تمام شدن مدّت اجاره بميرد ، از وقتى كه مرده اجاره باطل است .
مسأله 2231 - اگر صاحب كار بنّا را وكيل كند كه براى او عمله بگيرد چنانچه بنّا كمتر از مقدارى كه از صاحب كار مىگيرد به عمله بدهد ، زيادى آن بر او حرام است و بايد آن را به صاحب كار بدهد ولى اگر اجير شود كه ساختمان را تمام كند وبراىخود اختيار بگذارد كه خودش بسازد ، يا به ديگرى بدهد در صورتى كه كمتر از مقدارى كه اجير شده به ديگرى بدهد ، زيادى آن براى او حلال مىباشد در صورتى كه ديگرى شاگرد او باشد كه ماهانه حقوق دريافت مىكند در غير اين صورت گرفتن زيادى اشكال دارد .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 366
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٣٦٦