مىتواند در تمام مال تصرّف نمايد و بعد از مصالحه منافعى كه از آن به دست مىآيد مال خود اوست .
مسأله 1809 - كسى كه با ديگرى شريك است ، اگر خمس منافع خود را بدهد و شريك او ندهد و در سال بعد ، از مالى كه خمسش را نداده براى سرمايه شركت بگذارد ، ظاهر آن است كه كسى كه خمس داده مىتواند تصرّف كند ولى ديگرى نمىتواند .
مسأله 1810 - اگر بچه صغير سرمايهاى داشته باشد و از آن منافعى به دست آيد ، بنابر احتياط واجب خمس به آن تعلّق مىگيرد و بر ولىّ صغير است كه خمس آن را بدهد .
مسأله 1811 - انسان مىتواند در مالى كه يقين دارد خمسش را ندادهاند تصرّف كند و خمس آن بذمه شخصى كه مال را به او داده منتقل مىشود و واجب است پرداخت كند و همچنين است در مالى كه شك دارد خمس آن را دادهاند يا نه .
مسأله 1812 - كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده ، اگر ملكى بخرد و قيمت آن بالا رود ، چنانچه آن ملك را براى آن نخريده كه قيمتش بالا رود و بفروشد مثلًا زمينى را براى زراعت خريده است در صورتى كه آن را خريده و از پول خمس نداده قيمت آن را داده ، بايد خمس قيمتى را كه خريده بدهد ولى اگر مثلًا پول خمس نداده را به فروشنده داده و به او گفته اين ملك را به اين پول مىخرم در حالى كه قصد اداء خمس را نداشته ، در صورتى كه حاكم شرع معامله پنج يك آن را اجازه بدهد ، و اجازه او موجب تضييع حقّ صاحبان خمس نشود ، خريدار بايد خمس مقدارى كه آن ملك ارزش دارد بدهد .
مسأله 1813 - كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده ، از منافع كسب چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده ، بايد خمس آن را بدهد و اگر اثاث خانه و چيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد مطابق شأن خود خريده ، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فائده برده آنها را خريده ، لازم نيست خمس آنها را بدهد و اگر نداند كه در بين سال خريده است يا بعد از تمام شدن سال ، بنابر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 296
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٢٩٦