الغالب و عدم التمكين و الظهور يجب عند زوال السبب » « 1 »
« اما سبب غيبت امام دوازدهم ، پس جايز نيست كه از جانب خداى سبحان و يا از جانب خود آن حضرت باشد ؛ بلكه همانگونه كه شناختى از مردم و مكلفين است و آن خوف غالب و تمكين نداشتن مردم از امام است و هر موقع اين سبب زايل شود يعنى مردم تمكين و اطاعت از امام نمايند ظهور واجب مىشود » .
چنانچه دقت و ملاحظه شود كلام اين استاد بزرگ كه در روشنائى عقل و حكمت اين موضوع را بررسى و مورد تحليل قرار داده ، مؤيد بعضى وجوهى است كه در مقالات پيش بطور مفصل شرح داديم و آن بيم از قتل و تمكين نكردن مردم است و اگر اين سبب بر طرف شود ، آن حضرت ظاهر مىشود پس سزاوار نيست بندگان با آنكه سبب غيبت خود آنها هستند اشكال و ايراد نمايند . مع ذلك چنانچه آنها رفع سبب نكنند اراده خدا بر آن تعلق گرفته كه در زمان مقتضى او را به قهر و غلبه تمكين دهد و وعدهاى را كه در قرآن شريف در آيهء كريمهء :
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً
« 2 »
خدا به كسانى كه از شما بندگان ايمان آورده و نيكوكار گردد
هامش
( 1 ) - اين رساله در سال 1335 شمسى در تهران طبع شده و اين جمله در فصل سوم ، ص 25 ، آن نقل گرديد .
( 2 ) - سورهء نور ، آيهء 57 .