« وَمِنْ آياتِهِ . . . اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ » ؛ « 1 »
« و از نشانههاى خداوند . . . اختلاف زبانها و رنگهاى شما است » .
آنقدر افراد با هم امتياز دارند كه بايد گفت : بيشتر امتيازات و تفاوتها از نظر اكثر افراد مخفى است . آنچه براى عموم ميسّر است ، شناختن افراد به وسيله شكل و قيافه ظاهر است ؛ ولى امروز با وسايلى كه در دسترس بشر قرار گرفته ، افراد را از اختلاف خون و استخوان و حتى از خطوط سر انگشتان مىشناسند .
تفاوت در عمر ، قد ، رنگ ، ساختمان بدن ، قواى مغزى و فكرى و احساسات ، در همه اين تفاوتها اشخاص نادر و استثنايى ديده شدهاند ، مثلًا يك نفر قلبش در طرف راست واقع شده ، يك نفر در طول قامت يا وزن ميان سه ميليارد افراد بشر منحصر به فرد مىشود . در خصايص و صفات روحى ؛ يكى در سخاوت حاتم مىشود و ديگرى در بخل ضرب المثل مىگردد . يك نفر در قواى فكرى و دماغى نابغه مىشود و يكى چنان باهوش است كه حلّ مشكلترين مسايل فلسفى و رياضى براى او مثل يك عمل عادى ديگران آسان ، و ديگرى چنان ساده و كم هوش مىگردد كه فهم يك مسأله بديهى يا ضرب يك عدد كوچك در همان عدد كوچك برايش دشوار است . مردان بزرگ و نوابغ و قهرمانان تاريخ همه شخصيتهايى هستند كه ما فوق افراد عادى قرار دارند .
پس اين ناموس استثنا در عالم آفرينش هست ، منتهى گاهى سبب آن بر ما معلوم است و گاهى مجهول و گاهى به طور ابداع واقع مىشود .
حال به آن كسى كه طول عمر امام زمان عليه السلام را بعيد مىشمارد و يا انكار مىكند ، مىگوييم : چرا انكار مىكنيد ؟ ! مگر اين همه استثنائات را در مخلوقات
هامش
( 1 ) . سوره روم ، آيه 22 .