مىشود ، خود به خود ، موجب بسط كلام مىگردد ؛ به طورى كه اگر عنان قلم كشيده نشود ، نفس هيچ گاه از بيان اين معانى دلپذير ، سير نگشته و قلم از نوشتن آن باز
نمىماند ؛ « وَ الْحَمْدُللهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنّا لِنَهْتَدِي لَوْلا انْ هَدانَا اللهْ » . « 1 »
امّا پند و اندرز براى خودم و براى شما و همگان :
اوضاع جهان و دگرگونى احوال مردمان ، و تغيير و تحولات در هر عصر و هر زمان ، بلكه در هر لحظه است كه همه مشتمل بر پند و موعظه و معرفت آموز و هدايت بخش است ، هر ذرهاى از ذات ، هر برگ درخت ، هر قطره باران ، هر سلول ، هر جنبنده و هر حيوان ، جماد ، نبات ، انسان ، كوه ، دريا ، ستاره ، منظومه و كهكشان و . . . هر كدام و هر يك ، عالمى از حقايق و كتابى از معانى و معارف و راه و طريقى به سوى خداست . سنت الهى لُبس و خَلع ، حيات و موت ، عوض شدن مظاهر و تازه شدن نعمتها و كهنه شدن نوها ، پيدايشها و آغازها ، و فرجامها و پايان مهلتها و عمرها و انقراض دولتها ، براى خردمندان همواره بهترين موعظه بوده و هست ؛ « ذلِكَ بِانَّ اللهَ هُوَ الْحَقُّ وَ انَّ مايَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْباطِلُ وَ انَّ اللهَ هُوَ الْعَلِي الْكَبير » . « 2 »
كدام نقطه و حرف و كلمهاى از كتاب آفرينش و كدام پديده و
هامش
( 1 ) . اعراف ، آيه 43 ؛ سپاس خداى را كه ما را به اينجا رهنمون شد و اگر خداوند راهبر نمىشد ، هرگز راه نمىيافتيم .
( 2 ) . لقمان ، آيه 30 / حج ، آيه 62 ؛ اين از آن است كه خداوند بر حق است ، و آنچه به جاى او مىپرستند ، باطل است ، و همانا خداوند بلند مرتبه و بزرگ است .