بر كنار دارد مانند : گرسنگى ، و تشنگى ، و خواب ، جز يك سنّت و قانون در ميان هزاران سنّت و قانون كه خداوند پس از آن كه ابعاد و حدود آن را براى او بيان كرده به وى اختيار و حق انتخاب داده است . با وجود اين انسان خود را تباه كرده و با داشتن همين اختيار زمين را نيز فاسد و تباه مىكند .
و تو ، اى انسان از اين حقيقت عبرت گير ، و بدان كه اگر از حق روى گردانى و از باطل پيروى كنى بيگمان زندگيت تباه مىشود و ديگران را نيز فاسد و تباه خواهى ساخت .
شرح آيات :
[ 63 ] «
بَلْ قُلُوبُهُمْ فِي غَمْرَةٍ مِنْ هذا
- نه دلهايشان از اين سخن در پردهء غفلت است . . . » شهوتها دلهايشان را از هر طرف چنان فرا گرفته كه گويى در لجنزارى متعفن رسوب كرده است .
«
وَ لَهُمْ أَعْمالٌ مِنْ دُونِ ذلِكَ هُمْ لَها عامِلُونَ
- و آنها را كارهايى است جز اين كارها كه مىكنند . » كارهاى انسان از انديشه و دل او سرچشمه مىگيرد ، و تا وقتى دلهاى اين گروه در / 204 گرداب شهوات غرق شده است جز كارهاى بد از آنها بروز نمىكند . شايد كلمهء « من دون ذلك جز اين كه مىكنند » بدين حقيقت اشاره مىكند ، يا به اعمال جنايتكارانهاى كه با وجود زشتى و ناهنجاريش از افكار گمراه كنندهء آنان ريشه مىگيرد و نتيجهء آن محسوب مىشود ، و براستى كه پليدى عقايد و افكار فاسد از پليدى اعمال ناشايسته بيشتر است .
[ 64 ] «
حَتَّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ إِذا هُمْ يَجْأَرُونَ
- تا آن گاه كه ناز پروردگانشان را به عذاب گرفتار كنيم و ناله سر دهند . » خداوند نگفته است ( تا آنان را به عذاب گرفتار كنيم ) و اين تغيير در لحن روند قرآنى شايد دليل بر انديشهاى معيّن است و آن اين است كه خداوند تمام