از اين آيهء كريم چنين مستفاد مىشود كه مسئوليّت هر انسانى بر حسب توانايى و قدرت اوست ، پس مسئوليّت قوىّ و توانمند با مسئوليّت ضعيف و ناتوان ، و دانا با نادان و مسئول با فرد عادى و . . . و . . . تفاوت مىكند . شايد اين آيه بدين نكته نيز اشاره مىكند كه در انجام كار به خويشتن ارفاق كنيم و يكى از ما خود را به مهلكه و نابودى نكشاند ، / 200 و افزون بر طاقت خود بر خويشتن بار ننهد . امير مؤمنان به پسرش حسن - عليهما السّلام - كه ديد در عبادت سختكوشى مىكند گفت :
« اى پسرك من ! اين دين استوار است ، پس با مدارا و نرمى در آن كردار كن » .
بعد ديگر اين آيه واقع گرايى در هدفهاى عالى رسالت است . بنا بر اين هدفهاى شخص مسلمان بايد به اندازهء توانمنديهاى او باشد و خود را بدانچه پروردگارش مكلف ساخته مجبور و مكلّف نسازد .
«
وَ لَدَيْنا كِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ
- و نزد ما كتابى است كه به حق سخن مىگويد . . . » پس اگر شخصى ادّعا كند كه براستى ( از كردار شايسته و نيك ) خسته شده است ، خداوند بر او حجّت مىآورد كه قدرتى به دو بخشيده ولى او تمامى آن قدرت و توان را به كار نبسته است تا ادّعاى خستگى كند ، و نيز ديگران را كه تواناييهايى همسان او دارند بر او حجّت مىآورد كه آنان هم چنان مىبخشند و كار نيك مىكنند و دمى واپس نمىنشينند و اظهار خستگى نمىكنند . البتّه در برابر اين سخت گيرى در مسئوليّت ، مهربانى و رحمت الهى نيز وجود دارد كه در عدل و فضل خدا تجسّم يافته و نمودار مىشود .
«
وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ
- و بر آنها ستمى نمىرود . » پس خدا انسان را براى هر كار خيرى ، خواه كوچك يا بزرگ پاداشى چند برابر مىدهد ، تا آنجا كه پاداش يك كار نيك به ده برابر آن مىرسد .