فرع پنجم : براى امر به معروف و نهى از منكر سه مرتبه « 1 » است :
مراتب امر به معروف و نهى از منكر
اوّل : انكار قلبى است به طورى كه مأمور و منهى به آن ملتفت شود مانند كنارهگيرى و ترك معاشرت و مجالست و اظهار كراهت ، مثل روى درهم كشيدن و اظهار تنفر از اهل معاصى .
دوّم : منع كردن به زبان است ، ابتدا به نصيحت و موعظه و كلام ليّن و اگر مفيد نشد ، به تهديد و تهويل و اگر مؤثر نگشت ، به درشتى و خشونت و اگر نه به دشنام از قبيل لفظ جاهل و نادان و مثل آن .
سوّم : منع كردن است به دست كه پس از آنكه از تأثير منع لسانى مأيوس شد ، با دست نهى از منكر كند با رعايت « الأيسر فالأيسر » مثل آن كه ابتدا او را نگاه دارد كه مرتكب معصيت نشود و اگر فايده نكرد او را بزند به شرط آنكه سبب جراحت و قتل نشود . و هرگاه تأثير آن در حقّ كسى موقوف به رساندن جراحت يا قتل باشد جايز نيست مگر با اذن فقيه جامع الشّرائط در زمان غيبت .
فرع ششم : در هر مورد كه امر به معروف و نهى از منكر بدون ايذاء و اهانت ميسّر مىشود ، ايذاء و اهانت حرام است و در امر به مستحب و نهى از مكروه ، ايذاء و اهانت مطلقاً جايز نيست .
هامش
( 1 ) . المنتهى الوصول ، ج 2 ، ص 993 .