در حَجّة الوداع در اواخر مراسم حج ، روزى پيامبر صلى الله عليه و آله در حالى كه در مسجد الحرام ، دست خود را بر حلقهء درِ كعبه نهاده بود ، با صداى بلند ، مردم را به سوى خويش دعوت فرمود .
« فَنادى بِأَعلى صَوْتِهِ ايُّهَا النَّاسُ ! » « 1 »
پس با بلندترين صداى خود ندا كرد :
اى مردم !
مردم از هر طرف به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله روى آوردند . ازدحام كم سابقهاى بر پا شد .
نگاه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و قيافهء آن حضرت ، گوياى آن بود كه ايشان مىخواهند خبر مهمّى را اعلام نمايند . از اين رو همهء مردم با بىصبرىِ تمام ، دور پيامبر صلى الله عليه و آله حلقه زده بودند . نفسها در سينهها حبس شده بود . همه با تمام وجود به گوش بودند كه بفهمند پيامبر صلى الله عليه و آله چه مىفرمايد .
سلمان مىگويد : « كُنْتُ اقْرَبُ النَّاسِ الَيْهِ » ؛ در آن لحظه ، من از همهء مردم به پيامبر صلى الله عليه و آله نزديكتر بودم . پيامبر صلى الله عليه و آله شروع به سخن فرمود . در ابتدا ، گريه مانع از سخن گفتنِ ايشان شد ، « فَبَكى بُكاءً عالِياً » « 2 » ؛ پيامبر صلى الله عليه و آله با صداى بلند گريه كرد . آنگاه كه حضرت آرام گرفت ، مطالبى را فرمود كه من مضمون آنها را براى شما نقل مىكنم .
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : مردم ! وضع ديروزتان را به ياد آوريد و با امروز مقايسه كنيد .
امروز جمعيّت شما مانند گلستانِ پر گُلى است كه هيچ خار و خسى در آن وجود نداشته باشد .
بر دشمنان چيره شدهايد . نام شما بلند ، حكومت اسلامى برقرار ، و وضع شما خوب شده است .
سپس پيامبر صلى الله عليه و آله به دوردست خيره شد و فرمود : اما بعد از من چگونه خواهيد بود ؟
در آينده ، چه خواهيد كرد ؟ آيا سير پيشرفتِ خود را ادامه خواهيد داد ؟ من از آن مىترسم كه نتوانيد موقعيّت خود را حفظ كنيد ؛ در گلستانِ جامعهء شما ، بوتههاى خار برويد و اين همه زحمت ، آرام آرام به هدر رود .
اى مردم !
« كَيْفَ بِكُمْ اذا فَسَدَتْ نِسائُكُمْ ؟ » « 3 »
آنگاه كه زنان و مردان ، جوانان ، دانشمندان ، دولتمردان و نيروهاى مسلح شما ، فاسد و منحرف شدند ، چه خواهيد كرد ؟
سلمان مىگويد : من بىتابانه گفتم :
اى پيامبر خدا ! آيا چنين خواهد شد ؟
رسول الله فرمود : بلكه از اين هم بدتر خواهد شد . روزى مىآيد كه مستكبران بر مستضعفان غلبه مىكنند . اغنيا خون فقرا را مىمكند و كفّار بر مسلمانان مسلّط مىشوند .
سلمان پرسيد : يا رسول الله صلى الله عليه و آله ! چرا كافران بر ما مسلّط مىشوند ؟
آيا ضعيف و ذليل شدن ما ، به دليلِ كم بودن تعداد مسلمانان است ؟ آيا كمىِ تعداد مسلمانان ، موجب مىشود كه كافران در آنها طمع كنند ؟
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : خير ، در آن روز كه كافران بر شما غلبه مىكنند ، تعدادتان چشمگير و فراوان است ، اما بى محتوا و بى ايمان خواهيد بود ؛ شخصيّت مستقلّ خود را از دست مىدهيد و چون پرِ كاهى بر امواج دريا مىشويد . آنگاه كه آبْ ساكن است ، خودى نشان مىدهيد و در هنگام بحرانْ در زير امواجْ پنهان مىشويد ، چنان كه گويى اصلًا وجود نداشتهايد .
در اين روايت ، رسول الله صلى الله عليه و آله در سال حَجّة الوداع ، آيندهء انقلاب را پيشبينى فرمودهاند . ما نيز بايد توجه داشته باشيم كه شرطِ حفظ و ادامهء پيروزى و
هامش
( 1 ) - ر . ك : فيض كاشانى ، تفسير صافى ، ج 2 ، جزء دوم ، كتابفروشى اسلاميه ، چاپ چهارم .
( 2 ) - / همان .
( 3 ) - همان .