ما با اين پديدههاى معنوى ، انسِ كمترى داريم . بنا بر اين معمولًا نمىتوانيم روابطِ آنها با يكديگر را به طور صحيح كشف كنيم .
بعضى اوقات بدون آمادگى به تحليلِ اين پديدههاى معنوى مىپردازيم و مرتكبِ اشتباهاتِ بزرگى مى شويم .
به عنوان مثال از روى اشتباه مىگوييم :
نماز بسيار خوب است ؛ زيرا نوعى ورزش يا نرمش است . روزه بسيار خوب است چون جنبهء طبى دارد . وضو و غسل بسيار خوب هستند ، زيرا جنبهء بهداشتى دارند . خلاصه براى شناختِ پديدههاى معنوى مانند نماز ، روزه ، وضو ، تقرب و امثال آنها ، اين پديدهها را در حدّ پديدههاى مادّى مانند ورزش و نرمش پايين مىآوريم . اين گونه شناخت و تحليلِ پديدههاى معنوى درست نيست ، زيرا معناى آن اين است كه مثلًا حضرت سلمان كه داراى مقام معنوىِ و الا بود ، مقام و منزلتش اين بوده كه بسيار ورزش مىكرده است ! ! ! يا فلان عارف كه مقام معنوىِ بلندى داشته است ، مقام والايش اين بوده كه بسيار نرمش مىكرده يا اينكه بهداشت را خيلى خوب رعايت مىنموده است .
البته من نمىخواهم بگويم ورزش و يا بهداشت ، چيزهاى بدى هستند . هر كدام از اينها در جاىِ خود بسيار مفيد و ارزشمند مىباشند . اما اگر بخواهيم عبادات و پديدههاى معنوى را در امثال ورزش و بهداشت خلاصه كنيم ، اين گونه تجزيه و تحليل و شناختْ بسيار اشتباه و نادرست است .
ماه رمضان ، ماه خودسازى است . پيشوايان دينِ ما در مورد خودسازى در اين ماه ، دستورهاى فراوانى به ما دادهاند .
آنها فرمودهاند : در ماه رمضان ، شبها را بيدار باشيد و در خلوت و با تمركزِ فكر عبادت كنيد ، قرآن و نماز بخوانيد ، خداوند را ذكر نماييد ، خود را در محضر خدا بدانيد ، با خداوند حرف بزنيد . اين عباداتْ سببِ خودسازى و تهذيب نفسِ ما مىشوند تا آنجا كه : « رسد آدمى به جايى كه بجز خدا نبيند » .
بر اساس تعليمات قرآن و سخنان گران قدرِ پيامبر عظيم الشأن اسلام و ائمهء هُدى عليهم السلام ، ماه رمضانْ ماه خودسازى است .
انشاءاللّه همهء ما از اين فرصت به خوبى استفاده كنيم .
ماه رمضان چه تفاوتى با ماه شوال دارد ؟
ماه شعبان و ماه شوال چه فرقى با يكديگر دارند ؟ تفاوت ماهوى شب قدر با ساير شبها چيست ؟ وحى چيست ؟ ارتباط و اتصال پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله با جهانِ غيب چگونه است ؟
منظور از نزول قرآن چيست ؟ حقيقتِ ليلة القدر چيست ؟
دستِ ما از عمقِ پاسخ به اين پرسشها كوتاه است . ما درك عميقى از اين موضوعات نداريم . پاسخ حقيقىِ كاملِ اين پرسشها را تنها پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و افرادى كه در دامانِ ايشان تربيت شدهاند ، مىدانند . « مَنْ فَقَدَ حِسّاً فَقَدْ فَقَدَ عِلْماً » ؛ يعنى هر كس فاقد حسّى باشد ، علمى را از دست داده است . حضرت امام رحمه الله در بياناتشان كه اخيراً هم پخش شد ، به اين مطلب اشاره مىفرمودند .
ما نسبت به حقيقتِ پديدههاى معنوى و رابطهء آنها با يكديگر و واكنشهاى آنها ، علم نداريم ، تنها انسانهاى برجسته و و الا از اين مطالب آگاه هستند . آگاهىهاى اندكِ ما از اين موضوعات ، و تحليل و برداشتِ ما از اين موضوعاتْ مخلوقِ ذهنِ ماست .
هر چند دستِ ما از علم به حقيقتِ پديدههاى معنوى كوتاه است ؛ تاريخ اسلام پر از آثارِ اين پديدههاى معنوى و افرادى است كه به ارزشهاى معنوى آراسته شدهاند .
همواره در جهان اسلامْ صالحان ، ابرار ، فقيهان ، انسانهاى نيك و مقرَّب كه دلشان پاك و چشمانشان باز و سخنشانْ سخنِ حق
همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — صفحة 631
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٦٣١