« كَلَّا بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتيمَ وَ لا تَحاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْكينِ وَ تَأْكُلُونَ التُّراثَ اكْلًا لَمّاً وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبّاً جَمّاً » « 1 »
[ نه چنان است ، شما يتيم را گرامى نمىداريد ، و يكديگر را به اطعامِ مسكين ترغيب نمىكنيد ، و ميراث را حريصانه مىخوريد ، و مال را فراوان دوست داريد . ]
امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد :
« اتَّقُوا اللَّهَ عِبادَ اللَّهِ وَ بادِرُوا آجَالَكُمْ بِأَعْمَالِكُمْ وَ ابْتاعُوا مَا يَبْقى لَكُمْ بِما يَزُولُ عَنْكُمْ وَ تَرَحَّلُوا فَقَدْ جُدَّ بِكُمْ وَاسْتَعِدُّوا لِلْمَوْتِ فَقَدْ اظَلَّكُمْ . » « 2 »
[ بندگان خدا ! از نافرمانى خدا بپرهيزيد و پيش از رسيدن اجل به كار برخيزيد . آنچه را براى شما مىمانَد به آنچه از دستتان مىرود ، بخريد - دنيا را وا گذاريد و كردار نيك را با خود ببريد - بار بر بنديد كه شما را پى در پى به رفتن از آن وا مىدارند . آمادهء مرگ باشيد كه سايهء خود را بر شما افكنده است . ]
بندگان خدا ! پرهيزكار باشيد . با اعمالتان براى مرگ آماده شويد . در برابر چيزهاى از دست رفتنى ، چيزهايى به دست آوريد كه براى شما ، ماندنى باشد . آمادهء مرگ باشيد ؛ زيرا چه بخواهيد و چه نخواهيد ، مرگ بر سرِ شما سايه افكنده است .
در نماز جمعهء گذشته ، در بارهء يكى از اصول اسلام به نام اصل اعتدال و سادهزيستى ، صحبت كردم . اين اصل ، در برابر تجملپرستى ، مصرف گرايى ، اسراف ، تبذير و ريخت و پاش در زندگى است .
اسلام براى اينكه پيروان خود را از مصرف گرايى ، اسراف ، تبذير و ريخت و پاش ، باز دارد ، اصل اعتدال و سادهزيستى را مطرح كرده است . بر اساس آيات قرآن شريف ، يكى از ويژگىهاى مسلمانان ، سادهزيستى و يكى از ويژگىهاى مستكبرين و مشركينْ اسراف گرايى ، تجملپرستى و تبذير كردن است .
خداوند در قرآن شريف به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
« ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ الْامَلُ . . . » « 3 »
[ وا گذارشان تا بخورند و بهرهور شوند و آرزو به خود مشغولشان دارد . . . ]
يعنى اى پيامبر ! كفار و منافقين را ترك كن ! بگذار آنها در دنيا بخورند و از خوشىهاى زندگى ، بهرهمند باشند و آرزوها ، آنها را در زندگى ، حيران سازد .
همچنين قرآن شريف مىفرمايد :
« . . . مِنْهُمْ امَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ » « 4 »
[ . . . بعضى از ايشان مردمى ميانهرو هستند و بسيارىشان بدكردارند . ]
گروهى از مردم پيروِ اصل اعتدال و اقتصاد در زندگى و سادهزيستى هستند .
اين گروه ، مسلمانان هستند . آنها پيرو مكتب انبيا مىباشند ؛ اما بيشتر مردم ، با اين مسئله ، بد برخورد مىكنند .
امام عسكرى عليه السلام مىفرمايند :
« انَّ الْقَصْدَ امْرٌ يُحِبُّهُ اللَّهُ وَ انَّ السَّرَفَ امْرٌ يُبْغِضُهُ اللَّهُ . » « 5 »
به درستى كه خداوند ، ميانهروى را دوست دارد و از اسراف منزجر است .
حضرت رسول اللّه صلى الله عليه و آله نيز مىفرمايد :
« طُوبى لِمَنْ اسْلَمَ وَ كانَ عَيْشُهُ كَفافاً . » « 6 »
هامش
( 1 ) - سورهء فجر ( 89 ) ، آيهء 17 - / 20 .
( 2 ) - ر . ك : نهج البلاغه ، ترجمهء سيد جعفر شهيدى ، خطبهء 64 ، ص 49 .
( 3 ) - سورهء حجر ( 15 ) ، آيهء 3 .
( 4 ) - سورهء مائده ( 5 ) ، آيهء 66 .
( 5 ) - ر . ك : مجلسى ، محمدباقر ، بحار الانوار ، ج 71 ، ص 346 ، باب 86 ، روايت 10 .
( 6 ) - همان ، ج 72 ، ص 59 ، روايت 2 .