مصرف گرايى كنيم و در مصرفْ حريص باشيم ، هرگز به آن اهداف و آرمانهاى عالىِ اقتصادى دست نخواهيم يافت .
به عنوان مثال ، مصرف گرايى مانند اين است كه اگر ديديم كه فروشگاه تعاونىِ محلّه يا محلّ كارمان ، كالايى را چند ريال ارزانتر از فروشگاههاى ديگر مىفروشد ، هر چند به آن كالا احتياج نداشته باشيم ، آن را خريدارى كنيم .
خلاصه اين كه اگر مىخواهيم اقتصادى صحيح و سالم و مستقل داشته باشيم ، همهء ما حد اقل بايد اين قدر فداكارى داشته باشيم كه از راه مشروع و اسلامى قناعت كردن ، به برنامههاى دولتْ كمك كنيم . خدمت شما عرض كردم كه رفاهپرستى و مصرف گرايى ، از جلوههاى فرهنگِ مبتذل غرب هستند .
در مقابلِ آنها ، فرهنگ اسلامى مبتنى بر قناعت و خوددارى از اسراف و تبذير است .
امروز مىخواهم چند آيهء قرآن در بارهء اسراف و تبذير برايتان تلاوت كنم تا ببينيد كه خداوند چقدر به دورى كردن از اسرافْ اهميت داده است . در قرآن شريف ، حدود بيست آيه در بارهء اسراف و تبذير وجود دارد كه بعضى از آنها عبارتاند از :
« انَّ الْمُبَذِّرينَ كانُوا اخْوانَ الشَّياطينِ . . . » « 1 »
[ اسرافكاران با شيطان برادرند . . . ]
خداوند در اين آيهء شريفه ، با اين لحنِ شديد مى فرمايد : اى كسانى كه اهل اسراف و تبذير و ريخت و پاش هستيد ! بدانيد كه تبذير كنندگان ، برادرانِ شيطاناند .
« . . . كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » « 2 »
[ . . . اعمال اسرافكاران اينچنين در نظرشان آراسته شده است . ]
آنها كه اهل ريخت و پاش و اسراف هستند ، شيطان كارهايشان را در نظرشان زينت داده است . آنها خيال مىكنند كه اگر در هر جشنى يك جور لباس بپوشند و در هر مهمانى يك جور غذا بدهند و هر روز دنبال يك رفاهِ جديد باشند ، زندگىِ خوب و آبرومندى دارند .
در حقيقت ، اين شيطان است كه عمل زشتِ آنها را در نظرشان زيبا جلوه داده است .
« . . . رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ اسْرافَنا . . . » « 3 »
[ . . . پروردگارا ! گناهان ما و زيادهروىهاى ما در كارها را بيامرز . . . ]
در اين آيهء شريفه ، خداوند تمام گناهان را در يك طرفْ قرار داده و رفاهطلبى و اسراف را هم در طرفِ ديگر قرار داده است و مىفرمايد : دعا كنيد و بگوييد : خدايا ! از همهء گناهانِ من در گذر . پروردگارا ! اسرافم را هم ببخش .
« وَ مَنْ اعْرَضَ عَنْ ذِكْرى فَانَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ اعْمى » « 4 »
[ هر كس از يادِ من اعراض كند ، زندگىاش تنگ شود و در روز قيامتْ نابينا محشورش سازيم . ]
سپس خداوند سبحان در ادامهء همين آيه مىفرمايد :
« وَ كَذلِكَ نَجْزى مَنْ اسْرَفَ وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآياتِ رَبِّهِ وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ اشَدُّ وَ ابْقى » « 5 »
[ اينچنين اسرافكاران و كسانى را كه به آياتِ پروردگارشان ايمان نمىآورند ، جزا مىدهيم و هر آينه عذابِ آخرتْ سختتر و پايدارتر است . ]
خداوند در آيهء اول در بارهء گروهى از مردم ، مىفرمايد : در روز قيامت ، آنها را كور و
هامش
( 1 ) - سورهء اسراء ( 17 ) ، آيهء 27 .
( 2 ) - سورهء يونس ( 10 ) ، آيهء 12 .
( 3 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 147 .
( 4 ) - سورهء طه ( 20 ) ، آيهء 124 .
( 5 ) - همان ، آيهء 127 .