نيكى مىكنند . ]
بندگان خدا ! پرهيزكار باشيد . تقواى فكرى ، عملى و مالى داشته باشيد . بايد تقوا بر همهء ابعاد زندگى شما حكمفرما باشد . خداوند ، يار و مددكار كسانى است كه در زندگى از مسير تقوا خارج نشوند و مهمترين معيار و اساس و مبناى كارهايشان تقوا باشد .
در خطبهء اول ، به مناسبت عيد سعيد و بسيار ارجمندِ مبعث ، مطالبى در اين باره خدمتتان عرض مىكنم . در خطبهء دوم نيز در بارهء مناسبتهاى ديگر صحبت مىكنم .
خداوند ، رسول خود ، پيامبر گران قدرِ اسلام را براى ارشاد و هدايت مردم در جزيرة العرب مبعوث فرمود . قرآن شريف داستان بعثت را به سبك و روش خاصّ خود بيان كرده است . روش قرآن اين است كه در نقلِ حوادث تاريخى معمولًا به شرح جزئيات مربوط به زمان و مكان نمىپردازد .
اولين سورههاى قرآن كه بر رسول گرامى نازل شدند ، سورههاى عَلَق ، مُزَّمِّل و مُدَّثِّر هستند .
گفته مىشود كه اولين آيات قرآن شريف كه بر رسول اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد ، آيات آغازينِ سورهء عَلَق است . اين آيات عبارتاند از :
« اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذى خَلَقَ . خَلَقَ الْانْسانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الانْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ . كَلَّا انَّ الانْسانَ لَيَطْغى انْ راهُ اسْتَغْنى » « 1 »
[ بخوان به نام پروردگارت كه آدمى را بيافريد . از لختهء خونى بيافريد . بخوان و پروردگار تو ارجمندترين است . خدايى كه به وسيلهء قلمْ آموزش داد . به آدمى آنچه را نمىدانست ، بياموخت . حقا كه آدمى نافرمانى مىكند ، هر گاه كه خويشتن را بى نياز بيند . ]
ساير آيات سورهء عَلَق ، همراه با آيات اوليه نازل نشدند ؛ بلكه در وقتِ ديگرى نازل شدند . روح پيام پروردگار در همان اولين آيات سورهء عَلَق است .
پس از سورهء عَلَق ، سورههاى مُزَّمِّل و مَدَّثِّر نازل شدند . البته در اينكه كدام يك از اين دو سوره ، زودتر نازل شدهاند ، اختلاف نظر وجود دارد .
بعثت در چه زمانى صورت گرفته است ؟
پاسخ اين پرسش ، نياز به بررسى و تحقيقى بيش از پيش دارد . روايات معتبر و كتابها و دانشمندان و بزرگان دين ما ، همگى مىگويند كه امروز يعنى روز بيست و هفتم ماه رجب ، روز بعثت است .
از سوى ديگر ، علما مىگويند : سورهء عَلَق در روز يا شب بعثت ، نازل شده است .
همچنين دانشمندان اسلام اجماع كردهاند كه آغاز نزول قرآن در ماه رمضان بوده است .
قرآن شريف مىفرمايد :
« انَّا انْزَلْناهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ ما ادْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ » « 2 »
[ ما در شب قدرَش نازل كرديم . و تو چه دانى كه شب قدر چيست ؟ ]
پس به يقين ، آغاز نزول قرآن در ماه رمضان كه شب قدر در آن واقع شده ، بوده است .
چگونه مىتوان اين سه نظريه را با هم هماهنگ كرد ؟ چگونه اول نزولِ قرآن در ماه رمضان است ولى بعثت در بيست و هفتم ماه رجب قرار گرفته است . پاسخ اين سؤال بايد در محافل علمى بررسى شود . در خطبهء نماز جمعه ، فرصت كافى براى بررسى و پاسخ به اين سؤال وجود ندارد .
رسول الله صلى الله عليه و آله در غار حرا يا در كوه حرا ، به پيامبرى مبعوث شد . در بارهء بعثتِ
هامش
( 1 ) - / سورهء علق ( 96 ) ، آيهء 1 - 7 .
( 2 ) - / سورهء قدر ( 97 ) ، آيهء 1 - 2 .