[ در راه خدا جهاد مىكنند . ]
تعبيرهاى فراوانِ ديگرى كه همگى نشان مىدهند كه ماهيت جهاد ، حركت در راهِ خدا است . نه هر حركتى .
جهاد يعنى تلاش . كلمهء تلاش ، سعى و كوشش ، يك كلمهء بسيار مقدس و در برابر بى عنصرى ، مردگى و بى حركتى است .
جهاد يعنى حيات ، زندگى و فعاليت ؛ اما نه هر تلاش و كوششى بلكه تلاش و كوشش در راه خدا و براى خدا .
اسلام ، ماهيت جنگ و هدف و شرايط آن را تغيير داده و تصحيح كرده است .
سپس نام آن را هم عوض كرده و آن را « جهاد » ناميده و آن را همطرازِ نماز و روزه و حج قرار داده است . البته جهاد به اين معنا ، شامل قِتال هم مىشود . نام يكى از سورههاى قرآن ، سورهء قتال است .
مسلمانان از كلمهء جهاد ، مفهوم اسلامىِ آن را مىفهمند نه آن مفهومى را كه در اذهان عمومىِ مردم دنيا از جنگ وجود دارد . اسلام در ابتدا ، ماهيت و هدف جنگ را اصلاح كرد و سپس آن را يكى از عبادات بزرگ قرار داد و در بارهء اهميتِ آن فرمود :
« فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدينَ عَلَى الْقاعِدينَ اجْراً عَظيماً » « 1 »
[ خدا جهاد كنندگان را بر آنها كه از جهاد سر بر مىتابند به مزدى بزرگْ برترى نهاده است . ]
سيرهء اسلام در بزرگداشت جهاد ، آنچنان بوده كه شهدا از بزرگان و مفاخر هستند . امامان معصومِ ما وقتى كه افتخار مىكردند ، مىفرمودند : حمزهء سيد الشهدا از ماست و جعفر طيّار از ماست . « 2 » همچنين اسلام برنامهء خاصّى در مورد مسائل مختلف جهاد ، تنظيم و تعيين كرده است . بسيارى از آيات قرآن براى تنظيم برنامهء جهاد نازل شدهاند . قرآن به مسلمانان دستور مىدهد كه براى جهاد ، نيروى مسلح و اسلحه و مهمّاتِ پيشرفته و برتر ، فراهم كنند .
در بيش از ده سوره از سورههاى قرآن مجيد ، بيش از صد آيه در بارهء جنبههاى مختلفِ جهاد نازل شده است .
در اين آيات ، قرآن دستورِ بسيج همگانى صادر فرموده و به مسلمانان فرمان داده است كه همگى آموزش نظامى ببينند ، مسلح شوند و در جهاد شركت كنند .
همچنين در اين آيات ، دستورهايى در بارهء آموزش نظامى ، مذاكره در جنگ ، غنايم جنگى ، مقابله به مثل ، برخورد با اسراى
هامش
( 1 ) - سورهء نساء ( 4 ) ، آيهء 95 .
( 2 ) - مجلسى ، محمدباقر ، بحار الانوار ، ج 54 ، ص 138 .