عَيْنٍ ، شَوْقاً الَى الثَّوَابِ وَ خَوْفَاً مِنَ الْعِقَابِ . . . » « 1 »
[ . . . و اگر نه اين است كه زندگىشان را مدتى است كه بايد گذرانْد ، جانهاشان يك چشم به هم زدن نيز در كالبد نمىمانْد ، از شوقِ رسيدن به پاداش - آن جهان - يا از بيمِ ماندن و گناه كردن - در اين جهان - . ]
« . . . فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْ رَآها فَهُمْ فيهَا مُنَعَّمُونَ وَ هُمْ وَ النَّارُ كَمَنْ قَدْ رَآها فَهُمْ فيهَا مُعَذَّبُونَ . . . » « 2 »
[ . . . بهشت براى آنان چنان است كه گويى آن را ديدهاند و در آسايشِ آن به سر مىبرند ، و دوزخْ چنان كه آن را ديدهاند و در عذابش اندرند . . . ]
در فقه شيعه ، تأكيد فراوان در حدّ واجب بودن يا احتياط ، صورت گرفته است كه ائمهء جمعه در خطبههاى نماز جمعه در بارهء تقوا سخن بگويند و مردم را به پرهيزكارى دعوت كنند . حضرت امام نيز اصرار فراوان بر اين مطلب دارند . به همين مناسبت من اين چند آيه و قسمتهايى از خطبهء متقين ( هَمّام ) را خدمتتان تلاوت كردم و خواندم .
« ذلِكَ الْكِتابُ لَا رَيْبَ فيهِ هُدًى لِلْمُتَّقينَ » « 3 »
اين كتاب آسمانى - اين قرآن - شكى در آن نيست ، كه حق است ؛ شكى نيست كه كلام خدا است ؛ شكى نيست كه اعجاز است ؛ شكى نيست كه اگر جنّ و انس جمع شوند ، نمىتوانند حتى يك سوره نظير يكى از سورههاى آن را بياورند ؛ شكى نيست كه عامل سعادت بشر است .
اين قرآن از جهانِ غيب آمده ، برترين كلمات است ، عالىترين سخنان است ؛ براى متقين ، ارشاد و هدايت است .
پيامبر صلى الله عليه و آله به سوى عموم مردم مبعوث گشته و اين قرآن براى همهء مردم است ؛ اما بهرهگيرى و هدايت يافتن از قرآن ، مخصوصِ متقين است . بنا بر اين در اين آيه ، « اختصاص » به كار برده شده و هدايت يافتن از قرآن را مخصوصِ افراد متّقى اعلام نموده است .
در آيات بسيارى از قرآن و تعداد بسيارى از احاديث ، ويژگىهاى فراوانى براى تقوا و تقوا پيشگان ذكر شده است . در اين آيات شريفه ، خداوند مىفرمايد : متقيان افرادى هستند كه ايمان به غيب دارند ؛ خط فكرىشان صحيح است ؛ خدا ، معاد ، روح ، ملائكه ، جهان غيب ، جهان ماوراى طبيعت ، معجزه و عوامل غير طبيعى را كه همه حق هستند ، قبول دارند .
متقيان نه تنها نماز مىخوانند ، بلكه نماز را بر پا مىدارند ؛ در سرما و گرما ، در برف و باران ، در شرايط مساعد و نامساعد ، جمعيتهاى نيم ميليونى و يك ميليونى را تشكيل مىدهند و نماز جمعه - اين شعار عظيم اسلامى ، اين نماز عبادى و سياسى و اين عامل وحدت - را بر پا مىدارند .
تقوا پيشگان از امكاناتى كه خداوند به آنها لطف فرموده ، بذل و انفاق مىكنند ؛ به انبياى الهى ايمان دارند ؛ به همهء دينها و كتابهاى آسمانى ايمان دارند .
اينها هدايت شدگان ، راه يافتگان و نجات يافتگاناند .
تقوا ممكن است بخشهاى متعددى داشته باشد ؛ مانند تقواى سياسى ، تقواى فكرى ، تقواى اقتصادى و غيره .
هدف اسلام و فرهنگ اسلامى اين است كه تقوا با همهء ابعادش در هر انسانى جمع گردد .
فردى كه مثلًا تقواى سياسى داشته باشد ، اما از تقواى مالى بهرهمند نباشد ، از نظر اسلام با تقوا محسوب نمىشود . اينچنين شخصى از نظر اسلام داراى تقوا نيست ؛ نه تقواى مطلق و
هامش
( 1 ) - همان .
( 2 ) - همان .
( 3 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 2 .