نكات تفسيرى سوره
آيه يك
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
عرب حجاز نخستين بار جمله بسم الله الرحمن الرحيم را از زبان پيغمبر ( ص ) شنيد . پيش از اين ، گاهى « باسمك اللهم » در بعضى كلمات و اشعار بهكار گرفته مىشد ، اين نخستين بار است كه جمله منسجم و مستحكم بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ گوش شنوندهاش را نوازش مىدهد و توجه او را به خود جلب مىكند ، خصوصاً با آن اهميت شايانى كه به آن داده مىشود تا آنجا كه گفته مىشود هر كار مهمى كه با اين شعار آغاز نگردد سرانجامى نخواهد داشت . « 1 » آغاز هر سوره از قرآن به وسيله تكرار اين جمله مشخص مىگردد . اهميت اين مفهوم به حدى است كه قرآن به طرح اين شعار بسنده نكرده ، بلكه با بيانهاى گوناگون بدين معنى اصرار مىورزد :
1 - نام پروردگارت را به ياد آر و از هر چيز منقطع شو و با او پيوند بزن « 2 » ؛
2 - نام پروردگارت را هر صبح و شام متذكر باش « 3 » ؛
3 - اى گروه مؤمنين ! خداوند را زياد به ياد آوريد « 4 » ؛
4 - و او را تسبيح كنيد صبحگاهان و شام گاهان « 5 » ؛
هامش
( 1 ) . « كلُّ أمر ذى بال لَم يذْكَرْ فيه بسم الله فهو أبتَرُ » . مجلسى ، بحارالانوار ، ج 73 ، ص 305 ، ح 1 ، و همچنين : ج 89 ، ص 242 ، ح 48 .
( 2 ) . سوره مزمل ، آيه 8 .
( 3 ) . سوره انسان ، آيه 25 .
( 4 ) . سوره احزاب ، آيه 41 .
( 5 ) . همان ، آيه 42 .