نكردى ؟ گفت : خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ « 1 » ؛ من از آدم افضلم ، زيرا مرا از آتش خلق كردهاى و او را از گِل !
در اينجا اين سؤال مطرح مىشود كه چرا خداوند به ملائكه دستور داد تا براى آدم سجده كنند ؟ آيا اينها آدم را قبلهگاه قرار دادند ؟
وقتى خداوند آدم و حوّا را در بهشت جاى داد به آنها فرمود :
وَقُلْنَا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّة وَكُلَا مِنْهَا رَغَداً حَيثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَة فَتَكُونَا مِنَ الْظَّالِمِينَ « 2 » ؛ گفتيم اى آدم ! تو و همسرت در بهشت جاى گزين ، پس از آن هرچه مىخواهيد بخوريد و نزديك اين درخت نشويد كه از ستمكاران خواهيد شد .
شيطان آمد و گفت كه اگر شما از اين درخت بخوريد يا خدا مىشويد يا دائمى مىشويد . آدم و حوّا هم خوردند و ناگهان متوجه شدند كه عريان هستند كه از برگ درخت انجير خود را پوشاندند .
بالأخره اينها مسائلى است كه پيرامون اين آيات مطرح است « 3 » و اگر شما به تفاسيرى كه تا كنون نوشته شده مراجعه كنيد ، پاسخى براى اين سؤالات و شبهات نمىيابيد كه مسأله را حل كند .
من مدتى روى اين مسأله كار كردم و تمام آيات قرآن را كه راجع به نفس بود مطالعه كردم . اگر در سور اسراء دقت كنيد مشاهده مىكنيد قبل از آيهاى كه در آن خداوند به ملائكه دستور سجده براى آدم مىدهد ، آيهاى است كه مرحوم آقاى طباطبايى در الميزان آن را
هامش
( 1 ) . سوره اعراف ، آيه 25 .
( 2 ) . سوره بقره ، آيه 35 .
( 3 ) . در صفحات بعدى ، بحث پيرامون خلقت آدم به طور مفصل در جلد يك بيان شد .