مىبرم . با توجه به اين كه اين كاروان دار ، در حقّ حجّاج اجحاف مىكند ، آيا رفتن اين شخص با اين روش به حج كه سبب اجحاف در حقّ حجّاج شده ، شرعى است و كفايت از حَجّة الاسلام مىكند ؟
پاسخ : اگر عمل او اجحاف در حقّ حجّاج محسوب شود ، جايز نيست و اگر به سبب آن به حج برود ، صحّت حجّش محلّ اشكال است .
استطاعت بدنى
[ 1875 ] سؤال 39 : كسى كه مأيوس از به دست آوردن استطاعت بدنى است و براى خود ، جهت انجام دادن حج نايب مىگيرد و بعدها استطاعت بدنى پيدا مىكند ، آيا دوباره لازم است حَجّة الاسلام را خودش به جا آورد يا خير ؟
پاسخ : با عدم استطاعت بدنى ، چنانچه قبلًا حج بر او مستقر نشده باشد ، نايب گرفتن براى حج ، واجب نيست و در صورتى كه استطاعت بدنى براى او حاصل شود ، چنانچه استطاعت مالى و طريقى او باقى باشد ، بر او واجب است حج انجام دهد و چنانچه حج بر او مستقر شده بوده و سپس استطاعت بدنى را از دست داده و نايب گرفته است و بعداً استطاعت بدنى پيدا كرده ، چنانچه استطاعت مالى هم داشته باشد ، به احتياط واجب خودش حَجّة الاسلام به جا آورد ؛ ولى اگر استطاعت مالى نداشته باشد ، وجوب انجام دادن حج بر او معلوم نيست .
[ 1876 ] سؤال 40 : كسى كه بعد از انجام عمرهء تمتّع و قبل از مُحرم شدن براى حج ، بر اثر سكته يا تصادف بى هوش مىشود و او را با همان حال به وطنش بر مىگردانند و بعد از ماه ذى الحجّه به هوش مىآيد ، آيا تكليفى دارد يا خير ؟
پاسخ : در فرض مذكور ، چنانچه اولين سال حصول استطاعت او بوده ، چون قدرت بدنى نداشته ، حج بر او واجب نبوده است و هر گاه در آينده ، ساير شرايط استطاعت او باقى باشد و سلامتى خود را نيز باز يابد ، بايد حج به جا