پاسخ : اگر در نهايت ، كسى وظيفهاش استغفار باشد و استغفار كند و بعد هم قادر بر به جا آوردن كفّاره نباشد و فوت كند ، ظاهراً چيزى بر عهدهء ورثه نيست ؛ ولى اگر استغفار نكرده ، بنا بر احتياط كفّاره از تركه پرداخت گردد .
[ 1232 ] سؤال 124 : آيا مىتوان براى كسى كه روزهء ماه مبارك رمضان را از روى عمد افطار مىكند ، علاوه بر كفّاره ، جريمهء ديگرى قائل شد ؟
پاسخ : اگر مستحل نباشد و لكن افطار كردن او از روى علم و عمد باشد ، علاوه بر كفّاره ، اصل تعزير در مورد او ثابت است .
مواردى كه نه قضاى روزه واجب است و نه كفّارهء روزه
[ 1233 ] سؤال 125 : در ابتداى تكليف كه براى خوردن سحرى بيدار مىشديم ، پدرمان به ما مىگفت كه تا آخر اذان مىتوانيد غذا بخوريد و ما همين طور عمل مىكرديم . آيا اين روزههايمان قضا دارد يا خير ؟
پاسخ : اگر نمىدانيد كه پس از طلوع فجر چيزى خوردهايد يا نه ، قضا ندارد .
[ 1234 ] سؤال 126 : مكلّفى توانايى روزه گرفتن در روزهاى گرم و بلند تابستان را ندارد و گرفتن روزه را به روزهاى كوتاه و خنك پاييز و زمستان موكول مىكند ؛ ولى قبل از رسيدن آن ايّام از دنيا مىرود . آيا قضا كردن روزهها از طرف او واجب است يا خير ؟ اگر وصيت كرده باشد كه اين روزهها را به نيّت قضاى روزهء ماه رمضان از طرف من به جا آوريد ، چه حكمى دارد ؟
پاسخ : قضاى روزههاى مذكور در سؤال ، اگر قبل از فوت كردن ، توانايى روزه گرفتن نداشته ، از طرف او واجب نيست ؛ اما اگر آن طورى كه در سؤال ذكر شده ، وصيت كرده باشد ، احتياطاً از ثلث تركه پرداخت كنند و نيابتاً از طرف او به قصد رجا ، روزه گرفته شود .
[ 1235 ] سؤال 127 : روزهدارى كه بدون تحريك و لمس و ملاعبه ، منى از او خارج شود ، آيا